143
شمنیسم در افغانستان.docx
تعهدنامۀ نویسنده-OTH.pdf
فُرم تعارض منافع-OTH-1.pdf
Footprints of Shamanism in Afghanistan
ردِّ پایِ آیین شمنی در افغانستان
190
10.58342/ghalibqj.V.12.I.3.6
Footprints of Shamanism in Afghanistan
ردِّ پایِ آیین شمنی در افغانستان
<p>Shamanism is a set of beliefs and social traditions of ancient Turks, which includes religious beliefs, basic healing methods, stories about the world and its creation, customs and traditions in funerals, births and marriages, and other issues. Most of the beliefs in this belief system are influenced by the way of life of the Turks, and its roots go back to 20,000 years back. Despite the deep cultural changes among the Turks, including changing the religion several times and mixing with other cultures, shamanism has continued to be present in various forms. Until today, there are many shamanistic customs and habits among Muslim Turks and their close relatives, which includes Afghanistan and especially its northern parts. This article seeks to find traces of shamanistic beliefs and traditions in today's Afghan society. This search was done based on the objective observations of the author and in the light of the works that collected shamanistic beliefs under a single belief system. The scientific research that this study relies on is the works of Western, Turkish, and Persian-speaking researchers. Therefore, the method of this research is descriptive-analytical, and the method of comparing scientific findings about shamanism with existing social habits of the people of northern Afghanistan has also been used. The area under study is the research of the northern provinces of Afghanistan and especially the social customs of the people of Takhar Province in today's conditions. In this article, an attempt has been made to examine the historical and religious roots of many social beliefs and customs of the people of northern Afghanistan, which are mostly considered imaginary and unknown, and to determine their connection with ancient shamanistic beliefs.</p>
<p>آیین شمنی، مجموعهٔ اعتقادات و سنّتهای اجتماعی تُرکان باستان است، که شامل باورهای دینی، روشهای ابتدایی تداوی، داستانهایی در مورد جهان و آفرینش آن، آداب و رسوم در مراسم تدفین، تولد نوزادان، ازدواج و مسائل دیگر میشود. بیشتر باورهای موجود در این نظام اعتقادی، متأثر از شیوهٔ زندهگیِ صحرانوردی و سوارکاری ترکان است و ریشههای آن تا بیستهزارسال قبل باز میگردد. باوجود تحولات عمیق فرهنگی در میان تُرکان و ازجمله چندینبار تغییر دین و آمیزش با فرهنگهای دیگر، آیین شمنی با اشکال مختلفی به حضورش ادامه داده و تا امروز، عُرف و عادات فراوان کیش شمنی در میان تُرکان مسلمان و اقوام نزدیک آنها وجود دارد، که افغانستان و بهویژه ولایات شمال آن، شامل این حوزه میشود. این مقاله در پی این بودهاست تا ردّ پای باورها و سنّتهای آیین شمنی را در جامعهٔ امروز افغانستان جستوجو نماید. این جستوجو به اساس مشاهدات عینی نویسنده و در روشنایی تحقیقاتِ اِسنادی موجود که به گردآوری باورهای پراگندهٔ کیش شمنی تحت یک نظام اعتقادی واحد پرداختهاند شکل گرفته است. تحقیقات علمییی که این مطالعه متکی به آن است، عبارت از آثار پژوهشگران غربی، تُرک و فارسیزبان میباشد؛ از اینرو شیوهٔ این تحقیق، توصیفی-تحلیلی است و روش تطبیق و مقایسهٔ یافتههای علمی در مورد آیین شمنی با عادات موجود اجتماعی مردم شمال افغانستان نیز بهکار رفته است. ساحهٔ مورد مطالعه تحقیق، ولایات شمالی افغانستان، بهویژه رسوم اجتماعی مردم ولایت تخار در شرایط امروزی میباشد. در این مقاله تلاش شده است که ریشههای تاریخی و اعتقادی بسیاری از باورها و رسوم اجتماعی مردم شمال افغانستان که اکثراً موهوم و ناشناخته پنداشته میشود، مورد بررسی قرار گیرد و پیوندشان با باورهای باستانی شمنباوری مشخص گردد.</p>
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
ghalib quarterly journal
فصلنامۀ علمی - پژوهشی غالب
2023
Shamanism
Afghanistan
Central Asia
Culture and Social Habits
آیین شمنی
افغانستان
آسیای میانه
فرهنگ و عادات اجتماعی
تخار
Ziauddin
ضیاءالدین
Jamal
جمال
Takhar University
پوهنتون/ دانشگاه تخار
AF
ziyaajamal@gmail.com
https://orcid.org/0009-0009-3162-1006
<p>* Professor at History Department, Faculty of Education, Takhar University, and Student at PhD degri of History, Kacaeli University, Kaocaeli, Turkey</p>
<p>استاد دیپارتمنت تاریخ، پوهنخی/ دانشکدة تعلیم و تربیه، پوهنتون/ دانشگاه تخار و دانشجوی دورة دکترای رشتة تاریخ دانشگاه/ پوهنتون کوجاایلی (Kocaeli University) کشور ترکیه</p>
269
PDF
0
آژانس خبری پژواک، (1 اسد 1402 ه ش)، «حکایت تلخِ موتر سوخته؛ در تخار، یک مرد بیش از سه دهه میشود در قبرستان قربانیان یک رویداد مرگبار زندهگی میکند». برداشت (2اسد 1402). قابل دسترس در: <https://pajhwok.com/fa/2023/07/23/the-bitter-story-of-burnt-car-in-takhar-a-man-has-been-living-in-the-cemetery-of-the-victims-of-a-deadly-event-for-more-than-three-decades/>.
استاتلی، مارگات. (1396). مقدمه¬ای بر شامانیسم. ترجمهٔ بیژن اسدیمقدم. ایران: نگین سبلان.
بارتولد، و. و. (1352). ترکستان¬نامه. ج اول. ترجمهٔ کریم کشاورز. ایران: بنیاد فرهنگ ایران.
4. عابدوف، داداجان. (1394)، آداب، آیینها و باورهای مردم افغانستان. کابل: انستیتیوت مطالعات استراتیژیک افغانستان.
مخبردزفولی، فهمیه. (1384). «ترکان از آیین شمنی تا اسلام». ایران: مجلهٔ علمی-پژوهشی تاریخ و تمدن اسلامی. شمارهٔ 1. صص. 49-69. <https://jhcin.srbiau.ac.ir/article_4832.html>.
نیکوبخت، ناصر؛ قاسمزاده، سیدعلی. (1388). «روشهای خلسهگی شمنیسم در برخی از فرقههای تصوف». ایران: مجلهٔ مطالعات عرفانی. (9). 185-216. <SID. https://sid.ir/paper/123357/fa>.
Davletov, Timur B. (2021), Sibirya’dan Anadolu’ya Türk Şamanizmi’nin Sosyolojisi, İstanbul: Urzeni Yayınevi.
Dupaigne, Bernard, (2013), “Shamans in Afghanistan”, Shamanism and Islam, Edu. Thierry Zarcone and Angela Hobart, London: I. B. Tauris and Co Ltd, 2013.
Ermetin, Günnur Yücekal, (2009), Mevlevilikte Şamanizm İzleri, İstanbul: Töre Yayınevi.
İnan, Abdülkadir, (1986) Tarihte ve Bugün Şamanizm, Ankara, Türk Tarih Kurumu.
İzgi, Mustafa Cumhur, (2012), “Şamanizm ve Şamanlara Genel bir Bakış”, Ankara: Lokman Hekim Journal, 2 (1).
İzgi, Özkan, (2020), Orta Asya Türk Tarihi Araştırmaları, Ankara: Türk Tarih Kurumu.
Mömin, Samire, (2013), “Şamanizm ve Günümüzdeki Kalıntıları”, Ankara: Ulakbilge Dergisi, c. 1, sayı 1, (79-89).
Roux, Jean-Paul, (2001), Orta Asya Tarih ve Uygarlık, İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
Sultanova, Razia, (2011), From Shamanism to Sufism, Women, Islam and Culture in Central Asia, London: I. B. Tauris and Co Ltd.
References
Abedov, Dadajan, (2014), Manners, Rituals and Beliefs of the People of Afghanistan, Kabul: Institute of Strategic Studies of Afghanistan. (Persian)
Davletov, Timur B. (2021), Sociology of Turkish Shamanism from Siberia to Anatolia, Istanbul: Urzeni. (Turkish)
Dupaigne, Bernard, (2013), “Shamans in Afghanistan”, Shamanism and Islam, Edu. Thierry Zarcone and Angela Hobart, London: I. B. Tauris and Co Ltd, 2013. (English)
Ermetin, Günnur Yücekal, (2009), Traces of Shamanism in Mevlevi, Istanbul: Töre. (Turkish)
Inan, Abdulkadir, (1986) Shamanism in History and Today, Ankara, Turkish Historical Society. (Turkish)
İzgi, Mustafa Cumhur, (2012), “Shamanism and an Overview of Shamans”, Ankara: Lokman Hekim Journal, 2 (1). (Turkish)
İzgi, Özkan, (2020), Central Asian Turkish History Studies, Ankara: Turkish Historical Society. (Turkish)
Mokhbardzfouli, Fahmieh, (Summer 2014), "Turks from Shamanism to Islam", Scientific Research Journal of Islamic History and Civilization, No. 1, pp. 49-69. (Persian)
Mömin, Samire, (2013), “Shamanism and Its Remains Today”, Ankara: Ulakbilge Journal, V. 1, number 1, (79-89). (Turkish).
Nikobakht, Nasser and Qasim-zadeh, Seyyed Ali, (spring and summer 2018), "The ecstatic methods of shamanism in some sects of Sufism", Esfani Studies, No. 9, pp. 185-216. (Persian)
Pajhwok News Agency, (1 Asad 1402 AH), "The bitter story of "burnt car" in Takhar; For more than three decades, a man lives in the cemetery of the victims of a fatal event", https://pajhwok.com/fa/2023/07/23/the-bitter-story-of-burnt-car-in-takhar-a -man-has-been-living-in-the-cemetery-of-the-victims-of-a-deadly-event-for-more-than-three-decades/ (Persian)
Roux, Jean-Paul, (2001), Central Asian History and Civilization, Istanbul: Kabalcı. (Turkish)
Statley, Margat, (2016), an introduction to shamanism, translated by Bijan Asadi Moghadam, Negin Sablan.
Sultanova, Razia, (2011), From Shamanism to Sufism, Women, Islam and Culture in Central Asia, London: I. B. Tauris and Co Ltd. (English)
Barthold, V. V. (1352), Turkestannameh, first volume, translated by Karim Keshavarz, Iran: Foundation of Iran Farhang.
12
3
1402
12th year, Vol.12, I. 3, Fall1402/2023
دوره و سال دوازدهم نشراتی. پیاپی چهلودوم. شمارۀ سوم. خزان ۱۴۰۲
۸۵-۹۹