248
Critical Analysis of the First Part of Mowlana's Biography
تحلیل انتقادی بخش اول زندهگینامهٔ مولانا
Critical Analysis of the First Part of Mowlana's Biography
تحلیل انتقادی بخش اول زندهگینامهٔ مولانا
295
10.58342/ghalibqj.V.13.I.2.8
Critical Analysis of the First Part of Mowlana's Biography
تحلیل انتقادی بخش اول زندهگینامهٔ مولانا
(From Birth to Meeting Shams Tabrizi)
(از تولد تا قبل از ملاقات شمس تبریزی)
<p>The biographical account of Mowlana Jalaluddin Muhammad Balkhi, relying on ancient biographical sources and the general principle that the earliest manuscripts are the most authentic, has discredited many biographers who have not taken a critical and scientific approach to it. This research, based on credible sources, adopts a critical perspective on Mowlana's life, events, and experiences. The present study examines the first half of Mowlana’s life, which is divided into two parts: the first part covers Mowlana's birth until his education in jurisprudence and his role in delivering sermons and teaching sessions; the second part focuses on the development of ascetic Sufism with the guidance of Sayed Burhan al-Din Muhaqqiq Tirmidhi, which can be seen as a precursor to Mowlana’s later period of passionate mysticism. This research addresses the question: Was Mowlana the mystic, solely product of Shams Tabrizi's mystical teachings, or did the companionship of mentors like Sayed Burhan al-Din Muhaqqiq Tirmidhi, along with studying under teachers like Ibn al-Adim and others, as well as the influence of sociological factors such as political, social, geographical, and historical conditions, play an undeniable role in Mowlana's becoming a mystic? The findings indicate that despite the views of some Turkish and Western Rumi scholars, Mowlana’s birthplace was the city of Balkh, not Vakhsh. Additionally, Mowlana's process of spiritual asceticism and mystical path began before his meeting with Shams, guided by Burhan al-Din Muhaqqiq Tirmidhi.</p>
<p>حسبحال مولانا جلالالدین محمّد بلخی، با تکیه بر منابع زندهگینامهیی قدیمی و این حکم عام که اقدم نسخ اصحّ نسخ است، کار بیشتر شرححالنویسانی که نگاهی انتقادی و علمی به آن نداشتهاند را بیاعتبار کرده است. این پژوهش با اتکا بر منابع موثق، رویکرد انتقادی بر سرگذشت و احوال و اتفاقات زندهگی مولانا داشته است. تحقیق حاضر، نیمۀ اول زندهگی مولانا را مورد بررسی قرار داده، که شامل دو بخش است: بخش اول، از تولد مولانا تا تعلیم و تعلم علم فقه و فقاهت و افتاء در قالب ژانر خطابه و جلسات درس میباشد و بخش دوم نضجگرفتن تصوف زهدگرا به مدد ارشادات سیّدبرهانالدین محقق ترمذی، که درواقع این دوره را میتوان پیشنیاز دورۀ عرفان عاشقانۀ مولانا پنداشت. در خلال این پژوهش به این پرسش پاسخ داده شده است که: آیا مولانای عارف، یکسر محصول آموزههای عرفانی شمس تبریزی بوده است و یا مصاحبت مشایخی همچون سیدبرهانالدین محقق ترمذی، تلمذ نزد استادانی مثل ابن العدیم و دیگران و همچنان تأثیر عوامل جامعهشناختی مانند شرایط سیاسی، اجتماعی و جغرافیایی و تاریخی در عارفشدن مولانا نقش غیرقابل اغماضی داشتهاند؟ یافتههای تحقیق نشان میدهد که به رغم دیدگاه بعضی از مولویپژوهانِ تُرک و غربی زادگاه مولانا شهر بلخ بوده نه وخش. همچنان روند ریاضت و سلوک عرفانی مولانا قبل از ملاقات شمس به مدد راهنماییهای برهانالدین محقق ترمذی آغاز گردیده بوده است.</p>
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
مژگان عثمانی
2024
Mowlana
Baha Walad
Burhan al-Din Muhaqqiq Tirmidhi
jurisprudence
mysticism
مولانا
بهاءولد
برهانالدین محقق ترمذی
فقه
عرفان
Mozhgan
مژگان
Osmani
عثمانی
Ferdowsi University of Mashhad & Herat University
دانشگاه/ پوهنتون فردوسی مشهد و دانشگاه/ پوهنتون هرات
AF
Mozhganosmani2018@gmail.com
https://orcid.org/0009-0002-3728-0774
<p>Ph.D. student in Persian Language and Literature at Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran, and faculty of the Dari Literature Department, Faculty of Education, Herat University, Herat, Afghanistan</p>
<p>دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه/ پوهنتون فردوسی مشهد، مشهد، ایران و کادر علمی دیپارتمنت ادبیات دری، پوهنځی تعلیم و تربیه، پوهنتون/ دانشگاه هرات، هرات، افغانستان</p>
340
PDF
0
۱. افلاکی، شمسالدین احمد. (۱۳۶۲). مناقبالعارفین. آنکارا: یازیچی.
۲. انجوی شیرازی، ابوالقاسم. (1364). مکتب شمس. تهران: علم.
۳. بهاءولد، محمّدبن حسین. (1332). معارف. ج 1. به اهتمام فروزانفر. تهران: طهوری.
۴. بهاءالدّین، محمد بن محمد مشهور به سلطان ولد. (690.ق). (1389). مثنوی ولدنامه. تصحیح علامه همایی. تهران: هما.
۵. جامی، نورالدّین عبدالرّحمن. (1370). نفحات الانس. تصحیح محمود عابدی. تهران: اطّلاعات.
۶. حبیبی، عبدالحی. (1349). «مکتب فکری مولانا جلالالدین محمد بلخی». مجلهٔ تاریخ و ادب. شمارهٔ سوم. سال 28، صص 1-13.
۷. زرّینکوب، عبدالحسین. (1374). پلّه پلّه تا ملاقات خدا. چ هشتم. تهران: علمی.
۸. دین لوئیس، فرانکلین. (1385). مولانا. ترجمۀ حسن لاهوتی. تهران: نامک.
۹. سپهسالار، فریدون بن احمد. (1368). زندهگینامۀ مولانا جلالالدین مولوي. مقدمۀ سعید نفیسی. تهران: اقبال.
۱۰. سبحانی، توفیق. (1384). زندهگینامه جلالالدّین بلخی. تهران: قطره.
۱۱. شیمل، آنه ماری. (1367). شکوه شمس. ترجمۀ حسن لاهوتی. تهران: علمی و فرهنگی.
۱۲. شیمل، آنه ماری. (1378). من باد و تو آتش. ترجمۀ فریدون بدرهای. تهران: توس.
۱۳. صاحبالزمانی، ناصرالدین. (1351). خط سوم، شخصیت، سخنان، و اندیشههای شمس تبریزی. تهران: مطبوعاتی عطائی.
۱۴. فروزانفر، بدیعالزمان. (1385). مولانا جلالالدین محمد مشهور به مولوي. تهران: معین.
۱۵. گولپینارلی، عبدالباقی. (1363). مولانا جلالالدین (زندهگانی، فلسفه، آثار و گزیدهای از آنها). ترجمه و توضیحات توفیق سبحانی. نشر: تهران.
۱۶. فتوحی، محمود. (1387). «تحلیل انتقادی زندهگینامه¬های مولوی». مجلۀ تخصصی زبان و ادبیات دانشکدۀ ادیبات و علوم انسانی مشهد. شمارة 162. صص 1-28.
۱۷. مباشری، محبوبه. (1389). فرهنگ اجتماعی عصر مولانا. تهران: انتشارات صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.
۱۸. مولانا جلالالدّین محمد بلخی. (1388). فیهمافیه (و پیوستهای نویافته). تصحیح و توضیح توفیق هـ. سبحانی. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه.
۱۹. مناقب اوحدالدین حامدبن ابی الفخر کرمانی. (1347). از مؤلفان ناشناس. با تصحیح و حواشی بدیعالزمان فروزانفر. تهران: انتشارات بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
۲۰. مفتاح، الهامه. (1386). جغرافیای تاریخی بلخ و جیحون. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعان فرهنگی.
۲۱. محمدی، امیرسلطان. (1396). «نگاهی انتقادی به ترجمۀ احوال مولانا جلالالدین بلخی در منابع متقدم و متأخر». جستارهای نوین ادبی، مجلۀ علمی – پژوهشی. شمارة 198. صص51-75.
۲۲. محقق ترمذی، سیدبرهانالدین. (1377). معارف (مجموعۀ مواعظ و کلمات سیدبرهانالدین محقق ترمذی به همراه تفسیر سورۀ محمد و فتح). تصحیحات و حواشی بدیعالزمان فروزانفر. چ دوم. تهران: مرکز نشر دانشگاه تهران.
۲۳. مستوفی، حمدالله. (1339). تاریخ گزیده. بهکوشش عبدالحسین نوایی. تهران: امیرکبیر.
۲۴. میرزالو، کریم. (1379). مولانا و فراق شمس. تهران: امید فردا.
۲۵. مولانا جلالالدین محمد بلخی. (1387). کلیات شمس تبریزی. ج 1-5. تصحیح بدیعالزّمان فرو انفر. تهران: نگاه.
۲۶. مایر، فریتس. (1382). بهاءولد. ترجمۀ مهرآفاق بابیوردی. تهران: سرو.
۲۷. نوریان، سیّد مهدی. (1390). «زادروز مولانا». پژوهشنامۀ ادب حماسی. دورهٔ 7. شمارة 12. صص-319-322.
References
Aflaki, Shams al-Din Ahmad. (1983). Manaqib al-Arifin. Ankara: Yazici. (Persian)
Anjavi Shirazi, Abolqasem. (1985). The School of Shams. Tehran: Elm. (Persian)
Baha' al-Din, Muhammad bin Husayn. (1953). Ma'arif. Vol. 1. Edited by Foruzanfar. Tehran: Tahuri. (Persian)
Baha' al-Din, Muhammad bin Muhammad, known as Sultan Walad. (1291 CE). (2010). Masnavi Waladnameh. Edited by Allameh Homa'i. Tehran: Homa. (Persian)
Jami, Nur al-Din Abd al-Rahman. (1991). Nafahat al-Uns. Edited by Mahmoud Abedi. Tehran: Ettelaat. (Persian)
Habibi, Abdolhai. (1970). "The Intellectual School of Rumi, Jalal al-Din Muhammad Balkhi." Journal of History and Literature. No. 3. Vol. 28, pp. 1-13. (Persian)
Zarrinkoub, Abdolhossein. (1995). Step by Step to Meeting God. 8th edition. Tehran: Elmi. (Persian)
Lewis, Franklin D. (2006). Rumi. Translated by Hassan Lahouti. Tehran: Namak. (Persian)
Sepahsalar, Fereydoun bin Ahmad. (1989). The Life of Rumi, Jalal al-Din Molavi. Introduction by Saeed Nafisi. Tehran: Eqbal. (Persian)
Sobhani, Tawfiq. (2005). The Life of Jalal al-Din Balkhi. Tehran: Qatreh. (Persian)
Schimmel, Annemarie. (1988). The Splendor of Shams. Translated by Hassan Lahouti. Tehran: Elmi va Farhangi. (Persian)
Schimmel, Annemarie. (1999). I Am Wind, You Are Fire. Translated by Fereydoun Badra'i. Tehran: Tus. (Persian)
Saheb al-Zamani, Nasreddin. (1972). The Third Line: The Personality, Words, and Thoughts of Shams Tabrizi. Tehran: Ataei Publications. (Persian)
Foruzanfar, Badi' al-Zaman. (2006). Rumi, Jalal al-Din Muhammad, Known as Molavi. Tehran: Moein. (Persian)
Golpinarli, Abdolbagi. (1984). Rumi, Jalal al-Din (Life, Philosophy, Works, and a Selection of Them). Translation and Commentary by Tawfiq Sobhani. Tehran: Moein. (Persian)
Fotouhi, Mahmoud. (2008). "A Critical Analysis of Rumi's Biographies." Specialized Journal of Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Mashhad. No. 162, pp. 1-28. (Persian)
Mobasheri, Mahboubeh. (2010). The Social Culture of Rumi's Era. Tehran: Islamic Republic of Iran Broadcasting Publications. (Persian)
Rumi, Jalal al-Din Muhammad Balkhi. (2009). Fihi Ma Fihi (and Newly Found Appendices). Edited and Annotated by Tawfiq H. Sobhani. Tehran: Parsian Publishing and Bookstore. (Persian)
Manaqib of Awhad al-Din Hamid ibn Abi al-Fakhr Kermani. (1968). By Anonymous Authors. Edited and Annotated by Badi' al-Zaman Foruzanfar. Tehran: Translation and Publishing House. (Persian)
Meftah, Elham. (2007). The Historical Geography of Balkh and Jeyhun. Tehran: Institute for Humanities and Cultural Studies. (Persian)
Mohammadi, Amir Sultan. (2017). "A Critical Review of the Biography of Rumi, Jalal al-Din Balkhi in Early and Later Sources." New Literary Research, Scientific - Research Journal. No. 198, pp. 51-75. (Persian)
Mohaghegh Tirmidhi, Seyyed Burhan al-Din. (1998). Ma'arif (A Collection of Sayings and Sermons of Seyyed Burhan al-Din Mohaghegh Tirmidhi with the Interpretation of Surahs Muhammad and Fath). Edited and Annotated by Badi' al-Zaman Foruzanfar. 2nd edition. Tehran: University of Tehran Press. (Persian)
Mostowfi, Hamdallah. (1960). The Selected History. Edited by Abdolhossein Navaei. Tehran: Amirkabir. (Persian)
Mirza Lou, Karim. (2000). Rumi and the Separation from Shams. Tehran: Omid Farda. (Persian)
Rumi, Jalal al-Din Muhammad Balkhi. (2008). The Collected Poems of Shams Tabrizi. Vol. 1-5. Edited by Badi' al-Zaman Foruzanfar. Tehran: Negah. (Persian)
Mayer, Fritz. (2003). Baha' al-Din. Translated by Mehrafagh Babiourdi. Tehran: Sarv.
Nourian, Seyyed Mahdi. (2011). "Rumi's Birthday." Journal of Epic Literature. Vol. 7, No. 12, pp. 319-322. (Persian)
13
2
1403
دوره و سال سیزدهم نشراتی. پیاپی چهلوپنجم. شمارۀ دوم. تابستان ۱۴۰۳
۱۴۷-۱۶۸