85
۲.pdf
۲.pdf
۲.pdf
Mystical look at poet and poetry
نگاه عارفانه به شعر و شاعری
132
Mystical look at poet and poetry
نگاه عارفانه به شعر و شاعری
(Based on Persian mystical manuscript)
(باتوجه به متنهای عرفانیِ فارسیِ دری)
<p>Poetry and mysticism have compatibility in nature; in this way, even though religious-oriented Sufis and amorist mystics have looked at poetry with a view to religious concepts, they have had different approaches to poetry and poets: Sanaie and Mowlavi are to be considered. Some of the mystics who have written books in this field are divided into two groups: those who do not consider it permissible to use the works of romantic poetry, and those who consider this interpretation to be in line with Sharia teachings. In this article, after collecting data from Quran and the words of the Prophet, rhetoricians, literary scholars and thinkers, and also mystic and Sufi writers and poets, these questions have been addressed qualitatively using the content analysis method: What are the convergences and divergences of Sharia and poetry? Why have they turned to him even though they considered a poet as inferior? Or is mysticism really a poetic expression of religious teachings? The purpose of tracing this discourse is to reach the conclusion that: Religion wants poetry and poets to be in the service of spirituality, and mysticism wants to help a person with poetry so that they can win over the ego. Mystical Persian-Dari poetry shows well that it has been able to fulfill its mission in the way of liberating human beings from the bondage of yesterday and today.</p>
<p style="text-align: justify;">شعر و عرفان با هم سازگاریهای سرشتی دارند؛ ازهمینروی، با اینکه صوفیان شریعتمدار و عارفان عاشقپیشه، از شعر، با نگاهی به برداشتهای دینی، تبرا جستهاند، باز رویکردهایی به شعر و شاعری داشتهاند: سنایی را به دید آریم و مولوی را. برخی از عارفانی که در این زمینه کتاب نوشتهاند، به دو گروه بخش میشوند: آنانی که بهرهگیری از کارمایههای شعر عاشقانه روا نمیدانند و آنانی که تأویلگرایانه این دمسازی را با آموزههای شرعی همخوان میدانند. در این نوشتار پس از فراهمآوری دادههایی از قرآن و سخنان پیامبر، بلاغیان، ادبیاتشناسان و اندیشمندان، و باز نویسندهگان و شاعران عارف و صوفی، با بهرهگیری از روش تحلیل محتوا و به صورت کیفی به این پرسشها پرداخته شده است: شعر و شریعت چه همگراییها و ناهمسازیهایی دارند؟ چرا با آنکه شاعری را بسا از عارفان دون شأن خود میدانستند، باز به آن روی آوردهاند؟ آیا بهراستی عرفان بیان شاعرانۀ آموزههای دینی است؟ هدف از پیافگندن این گفتمان، رسیدن به این برآیند است که: دین میخواهد شعر و شاعری در خدمت معنویت باشد و عرفان میخواهد با شعر آدمی را یاری رساند تا بر نفس اماره پیروز آید. شعر عرفانی فارسیِ دری به خوبی نشان میدهد که توانسته، همچون شعر تعلیمی، رسالت خود را در راه رهایی انسان در بند دیروزین و امروزین بهجا آورد.</p>
https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
پوهاند محمدناصر رهیاب
2022
poetry
Sharia
Islam
mysticism
Quran
hadith
Sufis
mystics
poets
شعر
شریعت
اسلام
عرفان
قرآن
حدیث
صوفیان
عارفان
شاعران
M.Naser
محمدناصر
Rahyab
رهیاب
Academic Cadre of Herat University
عضو هیئتعلمی پوهنتون/ دانشگاه هرات
AF
mnrahyab@gmail.com
<p>استاد بازنشستۀ دانشکدۀ ادبیاتِ دانشگاه هرات و رئیس دانشگاه غالبِ هرات</p>
147
PDF
0
148
XML
0
قرآن کریم.
آزاد بلگرامی، میر غلام علی. (1303). سبحةالمرجان. بمبی: ملک الکتاب. چاپ سنگی.
آذر بیگدلی، لطفعلی بیگ. (1336). آتشکدۀ آذر. به تصحیح حسن سادات ناصری. تهران: انتشارات امیرکبیر.
ابن رشیق. (1981). العمدة فی محاسن الشعر و آدبه و نقده. تصحیح محمد محیالدین عبدالحمید. بیروت: دارالجیل.
انوری، محمد بن محمد. (1389). دیوان. به کوشش پرویز بابایی. تهران: نگاه.
بیدل، ابوالمعانی میزرا عبدالقادر. (1384). دیوان. به اهتمام مختار اسماعیلنژاد. تهران: سیمای دانش.
جامی، عبدالرحمان. (1367). بهارستان. به تصحیح اسماعیل حاکمی. تهران: انتشارات اطلاعات.
ـــــــــــــــــ . (1366). هفت اورنگ. تصحح و مقدمۀ مرتضی مدرس گیلانی. تهران: سعدی.
حافظ، شمسالدین محمد. (1381). دیوان. به کوشش حسین علی یوسفی. تهران: روزگار.
حسینی قزوینی، فضلالله. (1383). المعجم فی آثار ملوکالعجم. به کوشش احمد فتوحی نسب. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
خازن، علي بن محمد. (بیتا). تفسيرالخازن. مصر: مكتبة التجارية الكبري.
خاقانی، بدیل بن علی. (1380). دیوان. چ دوم. به اهتمام جهانگیر منصور. تهران: نگاه.
دولتشاه سمرقندی، دولتشاه بن بختیشاه. (1382). تذکرةالشعرا. به اهتمام و تصحیح ادوارد براون. تهران: اساطیر.
زاکانی، عبید. (بیتا). رسالة دلگشا. نسخۀ الکترونیک. قابلدریافت از:
<https://dl3.takbook.com/pdf/ebook1992(www.takbook.com).pdf>
زرقانی، سید مهدی. (1390). بوطیقای کلاسیک (بررسی تحلیلی- انتقادی نظریۀ شعر در منابع فلسفی). تهران: سخن.
زکریا، محمد علی. (1378). درآمدی بر جامعهشناسی هنر. ایران: آذریون.
سام میزاری صفوی. (1384). تذکرۀ تحفۀ سامی. تصحیح و تحشیۀ رکنالدین همایون فرخ. تهران: اساطیر.
سلطان ولد، محمد بن محمد. (1376). ولدنامه. به تصحیح جلالالدین همایی. تهران: هما.
سنایی غزنوی، ابوالمجد مجدود بن آدم. (1369). حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه. تصحیح محمد تقی مدرس رضوی. تهران: دانشگاه تهران.
ـــــــــــــــــــــــــــــــ . (1380). دیوان. تصحیح محمد تقی مدرس رضوی. تهران:
شمس قیس، محمد بن قیس رازی. (1387). المعجم فیمعاییر اشعارالعجم. به تصحیح محمد بن عبدالوهاب قزوینی و تصحیح مدرس رضوی. تهران: زوار.
عطار نیشاپوری، فریدالدین. (بیتا). اسرارنامه. تصحیح سید صادق گوهرین. تهران: زوار.
ـــــــــــــــــــــــ . (1386). مصیبتنامه. تصحیح محمد رضا شفیعی کدکنی. تهران: سخن.
عماره، محمد. (1381). اسلام و هنرهای زیبا. ترجمۀ مجید احمدی. تهران: انتشارات احسان.
عوفی، محمد بن محمد. (1389). لبابالالباب. با مقدمۀ محمد قزوینی. تهران: هرمس.
غزالی، احمد. (1370). سوانحالعشاق (در مجموعۀ آثار فارسی). به اهتمام احمد مجاهد. تهران: دانشگاه تهران.
ـــــــــــــــــ . (1388). کیمای سعادت. تصحیح فریدون اسلام نیا. ارومیه: حسینی اصل.
فقیهی، فضلالرحمان. (1381) «شعر ما و شریعت ما». اندیشه: ش 1. س 1. صص 76- 84.
لودی، میرعلیشیر. (1324). تذکرۀ مرآت الخیال. بمبئی: چاپ مطبعۀ سنگی.
محبتی، مهدی. (1390). از معنا تا صورت. چ دوم. تهران: سخن.
محمد بن منور. (1362). اسرار التوحید. تصحیح محمدرضا شفیعی کدکنی. تهران: آگاه.
نصرآبادی، میرزا محمد طاهر. (1379). تذکرۀ نصرآبادی. به کوشش احمد مدقق یزدی. یزد: دانشگاه یزد.
نظامی گنجهیی، الیاس بن یوسف. (1389). مخزنالاسرار. چ دوم. تصحیح بهروز ثروتیان. تهران: امیر کبیر.
مولانا جلالالدین محمد بلخی. (1380). فیه ما فیه. به کوشش فروزانفر. تهران: امیرکبیر.
ـــــــــــــــــــــــــــ . (1355). کلیات شمس تبریزی. به تصحیح: فروزانفر. تهران: امیر کبیر.
هجویری، علی بن عثمان. (1390). کشفالمحجوب. چ هفتم. مقدمه، تحصیح و تعلیقات محمود عابدی. تهران: سروش.
11
3
1401
دوره و سال یازدهم، پیاپی ۳۸، شمارۀ سوم، خزان 1401
۱-۳۲