99 146 10.58342/ghalibqj.V39.I4.10 (Poet: Suleiman Laeeq) (اثر سلیمان لایق) <p>سلیمان لایق، یکی از شاعران معاصر افغانستان است، که تا‌کنون، چند دفتر شعری از او به چاپ رسیده و یکی از این دفترها، <em>بادبان</em> نام دارد. شاعر در <em>بادبان، </em>با توصیف ویژه‌گی­‌های رفتاری طبقه­‌های گوناگون مردم، تلاش کرده تا بتواند روابط درون­‌ساختاریِ اقتصادی و فرهنگی طیف­‌های گوناگون را نمایش دهد. این درون­مایه‌­های شعری در <em>بادبان، </em>می‌­تواند بستر خوبی را برای خوانش نقد جامعه‌شناسیک، فراهم بیاورند؛ از‌همین‌­روی، پژوهش حاضر تلاش کرده تا با‌توجه به مؤلفه­‌های نقدجامعه‌‎شناسیک به خوانش شعرهای سلیمان لایق بپردازد. یافتن مؤلفه‌­های نقدجامعه‌‎شناسیک در شعر سلیمان لایق، یافتن زاویۀ دید لایق نسبت به التزام ادبی، شناخت نقش و کارکرد طبقات گوناگون اجتماعی در شعرهای سلیمان لایق و تبیین پیوند فکری شاعر با مردم،‌ هدف­‌های این پژوهش بودند.‌ نیز، تلاش شده که برای پرسش­‌های پیشِ رو، پاسخ فراهم شود: روابط طبقاتی در شعر سلیمان لایق، چه­‌گونه بازتاب یافته‌­اند؟ شگردهای هنری و آرایه­‌های ادبی، چه­‌گونه و با چه‌ سازوکاری لایق را یاری کرده­‌اند که تصویرهای ذهنی خویش را از اجتماع طبقاتی ارائه کند؟ التزام ادبی، در کارگاه اندیشه‌­یی لایق، چه­ مفهومی دارد؟ محدودۀ پژوهشیِ این تحقیق، دفتر شعریِ <em>بادبان</em> است که با روش انتقادی، از داده‌های نقدجامعه‌شناسیک در آن استفاده شده است. نتیجه‌­های پژوهش نشان­دهندۀ آن است که دفتر شعری<em> بادبان، </em>نمونه‌­یی از ادبیات ملتزم است؛ زیرا شاعر در آن به توصیف طبقه­‌های اجتماعی پرداخته است. او کارکرد روابط اجتماعی و اقتصادی را در آن تبیین کرده و رفتارشناسی طبقاتی را مدنظر قرار داده است. این بنیادهای محتوایی، سبب شده که شاعر در گسترۀ صُور خیال و شگردهای هنری و زبانی، کم­‌تر نوآوری داشته باشد.</p> https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 Ghalib Research and Scientific Quarterly Journal فصل‌نامۀ علمی - پژوهشی غالب 2022 Suleiman Laeeq Sociological criticism Badban's poetry book proletariat bourgeoisie mixed literature social classes سلیمان‌ لایق نقدجامعه‌‎شناسیک دفتر شعریِ بادبان پرولتاریا بورژوازی ادبیات ملتزم طبقه‌های اجتماعی Mir Zia addin میرضیاءالدین Miri میری Herat University پوهنتون/ دانش‌گاه هرات AF zia.miri1374@gmail.com <p>Member of Dari Department , Faculty of Education, Herat University , Herat, Afghanistan</p> <p>عضو هیئت‌علمی گروه ادبیات فارسیِ دری، پوهنځی/ دانش‌کدۀ تعلیم و تربیه، پوهنتون/ دانش‌گاه هرات، هرات، افغانستان</p> احمدی، بابک. (1382). حقیقت و زیبایی، درسی‌های فلسفۀ هنر. چ 6. تهران: نشر مرکز. ایگلتون، تری. (1383). مارکسیسم و نقد ادبی. برگردان به‌فارسی از اکبر معصوم‌بیگی. تهران: دیگر. بالیبار، اِتین. (1393). فلسفۀ مارکس. برگردان به پارسی از کیوان مهتدی. تهران: نشر دیبابه. برتنس، هانس. (1397). مبانی نظریۀ ادبی. برگردان به فارسی از محمدرضا ابوالقاسمی. چ 5. تهران: نشر ماهی. جمادی، سیاوش. (1395). زمینه و زمانۀ پدیدارشناسی، جستاری در زنده‌گی و اندیشه‌های هوسرل و هایدگر. چ 5. تهران: ‌ققنوس. ره‌یاب، محمدناصر. (1400). نقد ادبی. ج 1. ‌هرات. نشرات دانش‌گاه هرات. شمیسا، سیروس. (1393). نقد ادبی. چ 2. تهران: نشر میترا. کِلنِر، دَگلَس. (1385). «نقد نقدجامعه‌شناسیک»، در دانش‌‌نامۀ نظریه‌های ادبی معاصر. برگه‌های 408 تا 415. به کوشش ایرناریما مکاریک. برگردان به پارسی از مهران مهاجر و محمد نبوی. چ 2. تهران: نشر آگه. کنوبلاخ، هوبرت. (1391). مبانی جامعه‌شناسی معرفت. چ 2. تهران: نشر نی. کولاکوفسکی، لشک. (1385). جریان‌های اصلی در مارکسیسم، برآمدن، گسترش و فروپاشی. برگردان به فارسی از عباس میلانی. چ 2. تهران: انتشارات آگاه. واربرتون، نایجل. (1391). آثار کلاسیک فلسفه. برگردان به¬فارسی از مسعود علیا. چ 5. تهران: ققنوس. گرین، آلفرد، مورگان، لی، لیبر، ارل، ویلینگهم، جان. (1391). مبانی نقد ادبی. برگردان به پارسی از فرزانه طاهری. چ 5. تهران: نیلوفر. لایق، سلیمان. (1393). بادبان، دفترِ شعر دری. چ 3. به اهتمام عبدالاحمد جاوید. کابل: امیری. مددپور، محمد. (1390). آشنایی با آرای متفکران دربارۀ هنر، آرای متفکران جدید مدرن و پست‌مدرن. ج پنجم. چ 3. تهران: سورۀ مهر. ولک، رنه. (1385). تاریخ نقد جدید. ج 6. برگردان به پارسی از سعید ارباب‌شیرانی. تهران: نیلوفر. 39 4 1401 ۱۱۵-۱۲۸