راهکارهای حقوقی توسعۀ میانجیگری تجاری در نظام حقوقی افغانستان و ایران
DOI::
https://doi.org/10.58342/ghalibqj.V.15.I.2.2کلمات کلیدی:
افغانستان, ایران, چارچوب حقوقی, کنوانسیون سنگاپور, میانجیگری تجاری, آنسیترالچکیده
زمینه و هدف: میانجیگری بهعنوان یکی از شیوههای جایگزین حلوفصل اختلافات، با بهرهگیری از شخص ثالث مستقل و بیطرف، نقش مهمّی در تسهیل توافق طرفین و حفظ روابط تجاری ایفا میکند. باتوجه به اهمیت روزافزون این شیوه در حل اختلافات تجاری و ضرورت تقویت چارچوبهای حقوقی آن در ایران و افغانستان، پژوهش حاضر با هدف بررسی راهکارهای تقنینی، نهادی و بینالمللی برای ترویج و توسعۀ میانجیگری تجاری در دو کشور انجام شده است.
روش: این پژوهش با روش توصیفی - تحلیلی و با استفاده از مطالعات کتابخانهیی انجام شده است. برای تحلیل موضوع، مقررات و اسناد حقوقی مرتبط با میانجیگری در ایران و افغانستان، قواعد میانجیگری آنسیترال و مفاد کنوانسیون سنگاپور در خصوص سازشنامههای حاصل از میانجیگری تجاری بینالمللی مورد بررسی و تطبیق قرار گرفته است.
یافتهها: یافتههای پژوهش نشان میدهد که توسعۀ میانجیگری در سطح ملّی مستلزم اصلاح و تکمیل مقررات داخلی، بهرهگیری از تجارب و قواعد آنسیترال، تقویت نظارت بر عملکرد اشخاص و نهادهای میانجیگر و ایجاد فرهنگ حقوقی مناسب همراه با مشوقهای قانونی است. در سطح بینالمللی نیز الحاق به کنوانسیون سنگاپور میتواند با فراهمکردن سازوکار مؤثر برای شناسایی و اجرای سازشنامههای حاصل از میانجیگری تجاری بینالمللی، زمینۀ هماهنگی بیشتر نظامهای حقوقی ایران و افغانستان را فراهم سازد.
نتیجهگیری: گسترش و تثبیت میانجیگری تجاری در ایران و افغانستان نیازمند رویکردی منسجم و همزمان در دو سطح ملّی و بینالمللی است. اصلاح قوانین داخلی، ایجاد نهادهای نظارتی کارآمد، فرهنگسازی و ارائۀ مشوقهای قانونی، در کنار الحاق به کنوانسیون سنگاپور و بهرهگیری از قواعد بینالمللی، میتواند به افزایش اعتبار، کارآمدی و قابلیت اجرای میانجیگری و در نتیجه، تسهیل حلوفصل اختلافات تجاری و حفظ روابط تجاری میان طرفین کمک کند.
مراجع
Qur’an. [in Arabic]
Ahmadlou, Mohammad; Mirali, Yahya; Zamani, Touran. (2022). Mediation from the Perspective of Penology in the Iranian Legal System. Tehran: 6th International Conference on Social Studies, Law, and Popular Culture. https://civilica.com/doc/1522730 [in Persian]
Constitution of the Islamic Republic of Iran. (1989). [in Persian]
Civil Code of Iran. (1928), as amended by Amendment No. 801 (2020). [in Persian]
Criminal Procedure Code of Afghanistan. (1989). [in Persian]
Gharshasbi, Asghar. (2009). The Art and Technique of Mediation. Tehran: Mohajer. [in Persian]
Genidi, Layla; Ghorbani Zolikhai, Majid. (2025). A Comparative Study of Types of Enforcement Regimes for International Commercial Mediation Settlement Agreements. Legal Studies, 24(61), 169–198. https://doi.org/10.48300/jlr.2024.430279.2517 [in Persian]
Hosseini Akbarnajadi, Huriyeh. (2021). The Future Outlook of the Singapore Convention on Mediation in Asia. Quarterly Journal of Public Law Studies, University of Tehran, 51(4), 1645–1667. https://doi.org/10.22059/jplsq.2020.294083.2274 [in Persian]
Karimi, Abbas; Parto, Hamid-Reza. (2013). Domestic Arbitration Law. Tehran: Dadgostar Publications. [in Persian]
Law of Civil Procedure of Afghanistan. (1989). [in Persian]
Law of Commercial Procedure of Afghanistan. (1964). [in Persian]
Law of Private Investment in Afghanistan. (2005). [in Persian]
Law on Commercial Mediation of Afghanistan. (2006). [in Persian]
Lothran, David. (2021). The Singapore Convention on Mediation: Opportunities and Challenges for Iran. Presented at the Seminar on the Singapore Convention on Mediation and International Dispute Resolution, Online Conference of the Dialogue Forum of the Iranian Association of the United Nations. [in Persian]
Moghaddam Abrishami, Ali. (2021). Challenges of the Singapore Convention on Mediation and Iran’s Accession. International Legal Journal, 38(65), 263–280. https://doi.org/10.22066/cilamag.2021.243888 [in Persian]
Mohammadi, Abdolali. (2014). Legal Mechanisms of the Modern State and Obstacles to Their Effectiveness in Afghanistan. Doctoral Dissertation in Public Law. Tehran: Shahid Beheshti University. [in Persian]
Miveh-Yan, Milad. (2018). A Criminal-Law Examination of Mediation in Criminal Proceedings. Qanunyar, 2(6), 69–77. https://sid.ir/paper/259671/fa [in Persian]
Saket, Mohammad-Hossein. (1986). The Institution of Adjudication in Islam. Mashhad: Astan Quds Razavi. [in Persian]
Hosseini, Seyyed-Mohammad. (1999). The Role of “Mediation” in Resolving Disputes and Responding to Norm Violations. Journal of the Faculty of Law and Political Science, 45(0), 5–41. https://jflps.ut.ac.ir/article_12618.html [in Persian]
Shahbazi-Nia, Morteza; Maleknia, Paria. (2016). Confidentiality in Mediation and Its Legal Guarantees with an International Dimension. Private Law Research, 5(16), 133–148. https://sid.ir/paper/252766/fa [in Persian]
Tangestani, Mohammad-Qasem. (2019). Compulsory Settlement of Disputes through Non-Judicial Means. Scientific-Research Quarterly Journal of Excellence and Law, (1), 105–134. http://noo.rs/WqNUL
[in Persian]
forqandoust Haghighi, Kambiz; Amiri Hafshejani, Seyyed-Hassan. (2018). UNCITRAL: United Nations Commission on International Trade Law. https://civilica.com/doc/1502115/ [in Persian]
چاپ شده
ارجاع به مقاله
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 کمالالدین عظیمی
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution 4.0 می باشد.
