نبرد روایتها در شرق میانه؛ بررسی نقش رسانهها در جنگ ۱۲روزۀ ایران و اسرائیل
DOI:
https://doi.org/10.58342/ghalibqj.V.14.I.4.5واژهگانِ کلیدی:
بازنمایی، تحلیل گفتمان انتقادی، مشروعیتسازی، نبرد روایتهاچکیده
زمینه و هدف: در جنگ ۱۲ روزۀ ایران و اسرائیل، در کنار درگیری فیزیکی نظامیِ طرفین، نقش رسانهها نیز پُررنگ بود. در جریان این جنگ، رسانههای مختلف روایتهای متفاوت و گاه متعارض از آن ارائه کرده، منازعۀ گفتمانیِ گستردهیی را رقم زدند. رویکردهای متعارض رسانهیی منجر به ایجاد این پرسش گردید که رسانهها چهگونه و با چه ابزار زبانی و گفتمانی به بازنمایی این منازعه پرداختند و چرا موضعگیریهای متفاوت ازسوی رسانههای مختلف اتخاذ گردید؟ و هدف پژوهش حاضر پاسخگویی به این پرسشها بوده است.
روش: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و براساس تحلیل گفتمان انتقادی، نحوة بازنمایی این منازعه را در رسانههای ایران، اسرائیل و برخی رسانههای بینالمللی واکاوی کرده است. در پرتو چارچوب نظری پژوهش و با تلفیق مدلهای تحلیلی نورمن فرکلاف و تیونفاندایک گفتمانهای غالب ماورای متون، تکنیکهای زبانی و روایتسازی رسانهیی در پوشش اخبار این جنگ در شش گزارش مربوط به فاصلة زمانی آغاز و پایان جنگ بررسی شد که در رسانههای ملّی و بینالمللی منتخب نشر شده بودند.
یافتهها: نتایج این تحقیق نشان میدهد که هر رسانه با بهرهگیری از زبان ایدئولوژیک، چارچوببندی تقابلی، برجستهسازی و بزرگنمایی، دوگانهسازی خود و دیگری و حذف گزینشی اطلاعات، این منازعه را در راستای حفظ منافع ملّی و منطهیی طرفین جنگ و شکلدهی افکار عمومی جهانی به سود یکی از طرفهای درگیری بازنمایی کردهاند.
نتیجهگیری: در این جنگ، رسانهها تنها بهعنوان ابزارهای سادۀ اطلاعرسانی صرف عمل نکردند، بل بهعنوان کُنِشگران فعّال و مؤثر در مشروعیتبخشی به اقدامات طرفین جنگ و هدایت افکار عمومی جهانی به ایفای نقش پرداختند.
سرچشمهها/ منابع
Azami Khuyard, Hassan, & Arab Yousef-Abadi, Abdolbaset. (2020). A socio-cognitive analysis of the discourse of poetic duels (naqāʾiḍ) between Jarir and Akhtal based on Van Dijk’s model. Arabic Literature, 12(2), 110–132. https://www.sid.ir/paper/211570/fa [In Persian]
Payandeh, Hossein. (2013). The reflection of war in the media: Jean Baudrillard’s postmodern approach to media analysis. Quarterly Journal of the Iranian Association for Cultural and Communication Studies, 9(33), 11–30. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1061251 [In Persian]
Pishahang, Mohammad Hossein. (2024). Media activism strategy in the battle of narratives: From ontology and methodology to a roadmap for Islamic seminaries. Biannual Journal of Fiqh and Media Studies, 6(11), 267–298. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2204847 [In Persian]
Taslimi, Elmira, & Shajari, Reza. (2023). Discourse analysis of the novel “The Empty Place of Soluch” based on Van Dijk’s ideological square. Journal of Narrative Literature Studies, 4(12), 55–77. https://www.sid.ir/paper/1128362/fa [In Persian]
Tavakkoli-Shandiz, Abolfazl. (2016). Major approaches to defining narrative and its elements from an interdisciplinary perspective. Scientific-Research Quarterly of Literary Criticism, 9(36), 41–71. https://ensani.ir/fa/article/367982/ [In Persian]
Jahangiri, Jahangir, & Bandar Rigi-Zadeh, Ali. (2013). Language, power, and ideology in Norman Fairclough’s critical approach to discourse analysis. Biannual Scientific-Research Journal of Theoretical Policy Research, 14, 57–82. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1073687 [In Persian]
Hassan-Kaviar, Ahmad Reza, & Abniki Hassan. (2021). The role of media in international wars from Jean Baudrillard’s perspective (Case study: The U.S. attack on Iraq in 2003). Journal of International Media Studies, 6(7), 183–204. https://ensani.ir/fa/article/474187 [In Persian]
IRNA News Agency. (June 13, 2025). Iran’s first reaction to the Zionist regime’s attack. Retrieved from https://www.irna.ir/news/85861659 [In Persian]
ISNA News Agency. (June 22, 2025). Nighttime aggression of the Zionist regime against two locations in Tabriz. https://www5.isna.ir/news/1404040100810 [In Persian]
Tasnim News Agency. (June 20, 2025). The seventeenth wave of Iran’s missile attacks on Israel. https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/03/30/3338952 [In Persian]
Khosravi-Nik, Majid, & Yar Mohammadi, Lotfollah. (2000). Discursive and ideological structures in the news discourse of Iranian newspapers (A critical discourse analysis approach). In Proceedings of the Fifth Conference on Theoretical and Applied Linguistics (Vol. 1). https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1750397 [In Persian]
Saroukhani, Bagher. (2021). Modern sociology of communication (Media in today’s world) (33rd ed.). Tehran: Ettela’at Institute. [In Persian]
Sharifi, Seyyed Mehdi, Ansari, Nafiseh, & Asadollahzadeh, Mina. (2016). Iranophobia in CNN news discourse: A study based on Van Dijk’s critical discourse analysis. Scientific-Research Quarterly of the Islamic Revolution, 13(45), 89–208. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1169065 [In Persian]
Askari, Mahmoud. (2003). Media and war: A framework for analysis. Journal of Communication Research, 34, 54–69. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1017929 [In Persian]
Ghanbari, Saeid, & Azad-Doust, Mostafa. (2017). Media functions and approaches in crisis management. Journal of Media Management, 30–31, 27–38. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1251750 [In Persian]
Kalantari Khandani, Ezzatollah, Farrokhi Barfeh, Mohammad Hossein, & Ghanchepour, Mousa. (n.d.). Critical discourse analysis of Donald Trump’s tweets based on Van Dijk’s model. Scientific-Research Quarterly of Linguistic Studies, Alzahra University, 12(34), 131–154. https://www.sid.ir/paper/397594/fa [In Persian]
Ganji, Behrokh, & Hosseini Dana, Hamid Reza. (2024). Examining the role of mass media in shaping public opinion regarding the Al-Aqsa Storm war (With emphasis on resilience and public opinion guidance). Afaq Monthly Journal of Human Sciences, 88(1), 65–78. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2177035 [In Persian]
Mobasheri, Mahboubeh, & Vaez-Zadeh, Fa’ezeh. (2022). Critical discourse analysis of “Tamhidat” by Ayn al-Qudat Hamadani (Based on Norman Fairclough’s approach). Scientific Quarterly of Mystical Literature, Alzahra University, 15(32), 77–103. https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/2054427 [In Persian]
Mohammadi, Ali, & Farhang, Sajjad. (2019). The role of media in crisis management. Journal of New Achievements in Human Sciences Studies, 2(13), 82–100. https://ensani.ir/file/download/article/1612094212-10144-99-96.pdf [In Persian]
Niazi, Shahriar, Fekri, Masoud, & Ghasemi-Asl, Zeynab. (2018). A study of the ideological representation of Iran in the newspaper Al-Sharq Al-Awsat based on Van Dijk’s model. Lisan Mobin Quarterly (Arabic Literature Research), 10(34), 109–131. https://www.sid.ir/paper/518836/fa [In Persian]
21. Arab, Abdullah; Abadi, Yousef. (2022). Discourse Analysis of Mohammad Zohari Poetry Levels Based on Teun van Dijk's Model. Journal of Lyrical Literature Researches. 19(37). 239 – 244. https://www.sid.ir/paper/1146926/fa
22. ALJAZIRA. (June 16, 2025). Athlete, Pilates instructor, teacher: Human toll of Israel’s attack on Iran. https://aje.io/gzv644
23. CNN. (June 13, 2025). Israel hits Iran’s nuclear program and military leadership in unprecedented strikes.
https://www.cnn.com/2025/06/12/middleeast/israel-iran-strikes-intl-hnk
24. Hoseinzadeh, Abdul. (2025). Not Just Rocket: The battle of narrative between Iran and Israel. Jurist New. https://www.jurist.org/commentary/2025/06/not-just-rockets-the-battle-of-narratives-between-iran-and-israel
25. THE TIMES OF ISRAEL. (June 13, 2025). After years of preparation, Israel launches major offensive against Iran and its nuclear programs.
چاپ شده
ارجاع به مقاله
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 محمدامین رسالت،سیدطاهر عرفانی
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution 4.0 می باشد.
