تحلیل سیاستهای حقوقی دولت در زمینۀ برنامهریزی سرزمینی در افغانستان
(با رویکرد تضمین حق برابری فرصت در زیرساختهای سخت و نرم)
DOI::
https://doi.org/10.58342/ghalibqj.V.15.I.2.1کلمات کلیدی:
افغانستان, برنامهریزی سرزمینی, برابری فرصت, زیرساختهای سخت و نرم, عدالت فضاییچکیده
زمینه و هدف: نابرابری فضایی از مهمترین چالشهای توسعه در افغانستان است، که دسترسی نامتوازن به زیرساختهای سخت (آب، برق، حملونقل و زمین) و نرم (آموزش، سلامت، حمایت اجتماعی و نهادهای فراگیر) را به دنبال دارد. این وضعیت، پیامدهایی چون فقر، حاشیهنشینی، کاهش انسجام ملّی، بیعدالتی و ناپایداری سیاسی را تشدید میکند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش برنامهریزی سرزمینی در سیاستگذاری حقوقی دولت، بر تضمین برابری فرصت و کاهش نابرابری فضایی تمرکز داشته است.
روش: این پژوهش با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و بهرهگیری از روشهای قیاسی، استقرایی و تحلیل اسنادی انجام شده است؛ همچنین، از دادهها و گزارشهای آماری، بهویژه آمارهای بانک جهانی، برای بررسی و مقایسه وضعیت عدالت فضایی و توزیع زیرساختها در مناطق مختلف افغانستان استفاده شده است.
یافتهها: نتایج نشان میدهد که تحقق برابری فرصت در دسترسی به زیرساختهای سخت و نرم، مستلزم سیاستگذاری حقوقی منسجم و الزامآور است که در قالب برنامهریزی سرزمینی اجرا شود. نبود چنین برنامهیی موجب تداوم نابرابری فضایی و محرومیت مناطق کمترتوسعهیافته میشود. برنامهریزی سرزمینی، بهعنوان چارچوبی جامع، امکان توزیع عادلانه منابع، بهرهبرداری از ظرفیتهای سرزمینی و کاهش شکافهای منطقهیی را فراهم میسازد.
نتیجهگیری: ادغام سیاستهای حقوقی مبتنی بر برابری فرصت در نظام برنامهریزی سرزمینی، زمینۀ توسعة متوازن، کاهش تبعیض، تقویت انسجام اجتماعی و ملّی، افزایش اعتماد عمومی به دولت و بهرهگیری بهینه از ظرفیتهای سرزمینی را فراهم میکند. ازاینرو، برنامهریزی سرزمینی میتواند بهعنوان راهبردی مؤثر برای تحقق عدالت فضایی و توسعۀ پایدار در افغانستان مورد توجه سیاستگذاران قرار گیرد.
مراجع
Afghanistan: A study of the importance of improving the community security of marginalized groups in peacebuilding efforts in non-Western societies (Master's thesis, Lund University, Department of Political Science, Sweden). Retrieved from https://lup.lub.lu.se/student-papers/search/publication/1973864
Aghatabar Roudbari, Jamileh, Barimani, Khadijeh, Aghamirzaei Mahalli, Tahereh, & Safarian Hamadani, Saeed. (2018). Land use planning: A strategy for the development of health higher education. Medicine and Cultivation, 27(2), 113–123. https://www.tebvatazkiye.ir/article_69025.html [In Persian]
Akbari, Younes, Imani Jajermi, Hossein, & Rostamali Zadeh, Valiollah. (2016). Analysis and investigation of barriers to land use planning in Iran. Science and Technology Policy Letter, 6(3), 5–13. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.24767220.1395.06.3.1.8 [In Persian]
Arjmandi, Amin, & Zare Mehrjardi, Mohammad Reza. (2015). The effect of inequality in land distribution on the productivity of production factors (A case study of selected Islamic countries). Agricultural Economics and Development, 23(2), 143–163. https://doi.org/10.30490/aead.2015.58996 [In Persian]
Fazelinejad, Seifollah, & Ahmadian, Morteza. (2010). Rentier economy in Iran and ways to overcome it. Economic Journal (Bimonthly Review of Economic Issues and Policies), 10(11–12), 129–158. https://ejip.ir/article-1-231-fa.html [In Persian]
Frugh, Q. A., & Naseri, M. F. (2025). Surveying the IT infrastructure challenges in Afghanistan. International Journal on Advanced Technology, Engineering and Information System (IJATEIS), 4(2), 267–281. https://doi.org/10.55047/ijateis.v4i2.1717
Garner, Bryan A. (2009). Black's law dictionary. 9th ed. St. Paul, MN: West
Global Call to Action against Poverty Afghanistan. (2016, July). Study on inequalities and social exclusion: Opportunities in Agenda 2030. Kabul, Afghanistan: Global Call to Action against Poverty (GCAP) Afghanistan. Retrieved from https://gcap.global/wp-content/uploads/2018/07/GCAP-Afghanistan-Study-on-Inequalities-and-Social-Exclusion.pdf
Hafeznia, M. R., & Ghaderi Hajat, M. (2016). Conceptualization of spatial justice in political geography. Geopolitics Quarterly, 11(4). Retrieved from http://journal.iag.ir/article_55814.html
Nafeh Chaudhry. (2019). Power, inequality, and local conflicts over land in Afghanistan: A study of the suburban areas of Kabul. Kabul: Afghanistan Institute for Strategic Studies. [In Persian
Omrani Salman, Bakshloo, Reza, & Mohammadi, Mohammad Reza. (2022). “Positive discrimination” or “permissible discrimination”? A conceptual reflection on discrimination in the Iranian legal system: A case study of employment-based localization policies. Administrative Law, 9(30), 99–120. https://qjal.smtc.ac.ir/article-1-986-fa.html [In Persian]
Policy study. Strasbourg, France: Council of Europe, Intercultural Cities Programme. Retrieved from https://rm.coe.int/policy-study-identifying-and-preventing-systemic-discrimination-at-the/1680a00ef4
Recommendation No. 2: Equality bodies to combat racism and intolerance at national level (Revised; adopted on 7 December 2017). Strasbourg, France: Council of Europe. Retrieved from https://rm.coe.int/ecri-general-policy-/16808b5a23
Sarwari, F., & Ono, H. (2023). An analysis of urban ethnic inclusion of master plans: In the case of Kabul City, Afghanistan. Urban Science, 7(1), 3. https://doi.org/10.3390/urbansci7010003
Vaezi, Hamzeh, (2002). Afghanistan and incomplete structures of national identity, Tehran: Erfan Publications. [In Persian]
World Bank. (2021). Afghanistan spatial disparities assessment: Identifying drivers of differential development (Vol. 1). Washington, DC: World Bank. Retrieved from https://documents1.worldbank.org/curated/en/429451614831305312/pdf/Afghanistan-Spatial-Disparities-Assessment-Identifying-Drivers-of-Differential-Development.pdf
World Economic Forum. (2020). The global social mobility report 2020: Equality, opportunity and a new economic imperative. Geneva, Switzerland: World Economic Forum. Retrieved from https://www3.weforum.org/docs/Global_Social_Mobility_Report.pdf
Yamagata, Y., & Yang, P. P. J. (Eds.). (2020). Urban systems design: Creating sustainable smart cities in the Internet of Things era. Amsterdam, Netherlands: Elsevier. https://doi.org/10.1016/C2017-0-04401-4
چاپ شده
ارجاع به مقاله
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 قاسم علی صداقت
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution 4.0 می باشد.
