بررسی خروج مال از ملکیت بهعنوان مانع فسخ عقد فاسد در نظام حقوقی افغانستان
Article Sidebar
Main Article Content
چکیده
زمینه و هدف: عقد فاسد، عقدیاست که اصلًا مشروع، اما وصفًا نامشروع بوده، که با قبض مال توسط مشتری با رضایت بایع، آثار حقوقی خاصی بر آن مترتب میشود. هدف این پژوهش، روشنسازی موانع فسخ در این نوع عقد، بهویژه خروج مال از ملکیت مشتری، و رفع تعارض ظاهری مادۀ ۶۳۲ قانون مدنی افغانستان در خصوص حق رجوع بایع به ثالث است.
روش: این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی و استفاده از تحلیل محتوا با رویکرد تطبیقی بررسی اسنادی بربنیاد دادههای کیفی انجام شده، که در آن گردآوری دادهها از طریق مطالعۀ کتابخانهیی و اسناد مربوط نظام حقوقی افغانستان انجامشده است.
یافتهها: در فقه و حقوق افغانستان، موانع فسخ در عقد فاسد شاملِ تلفشدن مال در نزد مشتری، خروج مال از ملکیت مشتری و تغییر مال بوده و وجود هر یک سبب زوال وصف قابلیت فسخ عقد فاسد میشود. خروج مال از ملکیت مشتری و انتقال آن به شخص ثالث، یکی از مهمترین موانع فسخ عقد فاسد میباشد؛ مهمترین یافتة این تحقیق، تعارض ظاهری مادۀ ۶۳۲ قانون مدنی افغانستان و رفع آن است؛ زیرا این ماده به بایع حق رجوع به ثالث منتقلالیه را میدهد که با اصل عدم امکان فسخ عقد فاسد در حالت خروج مال از ملکیت مشتری، تعارض دارد.
نتیجهگیری: به تبعیت از نظر فقیهان و روح قانون مدنی، تفسیر دقیق و صحیح مادۀ ۶۳۲ قانون مدنی، اسقاط حق رجوع بایع به ثالث منتقلالیه درحالت خروج مال از ملکیت مشتری بوده و بایع صرفًا حق مطالبة مثل یا قیمت مال را از مشتری دارد.
Article Details
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution 4.0 می باشد.
سرچشمهها/ منابع
Alī Ḥaydar, Khwāja Amīn Zādah. (2002). Durar al-Ḥukkām fī Sharḥ Majallat al-Aḥkām (trans. Fahmī al-Ḥusaynī), Vol. 1. Beirut: n.p. [Arabic]
Al-Kāsānī, ʿAlāʾ al-Dīn Abū Bakr ibn Masʿūd ibn Aḥmad. (1986). Badāʾiʿ al-Ṣanāʾiʿ fī Tartīb al-Sharāʾiʿ, Vols. 5 & 7. Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah. [Arabic]
Al-Nasafī, Abū al-Barakāt ʿAbdullāh ibn Aḥmad. (2011). Kanz al-Daqāʾiq. Damascus: Dār al-Sirāj. [Arabic]
Al-Nasafī, Abū al-Barakāt ʿAbdullāh. (1997). Al-Baḥr al-Rāʾiq Sharḥ Kanz al-Daqāʾiq (fī Furūʿ al-Ḥanafiyyah), Vol. 6. Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah. [Arabic]
Al-Sanhūrī, ʿAbd al-Razzāq. (2007). Al-Wasīṭ fī Sharḥ al-Qānūn al-Madanī, Vols. 2 & 6. Cairo: Dār Iḥyāʾ al-Kutub al-ʿArabiyyah. [Arabic]
Al-Sarakhsī, Shams al-Aʾimmah Muḥammad ibn Aḥmad. (1993). Al-Mabsūṭ, Vol. 13. Beirut: Dār al-Maʿrifah. [Arabic]
Al-Zuḥaylī, Wahbah. (2001). Al-Fiqh al-Islāmī wa Adillatuh, Vol. 4. Damascus: Dār al-Fikr. [Arabic]
Apaydın, Haci Yunus. (1995). “Fesad.” Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Vol. 12, pp. 417–421. https://islamansiklopedisi.org.tr/fesad--fikih [In Turkish]
Aybakan, Bilal. (2000). “İkâle.” Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Vol. 22, p. 14. https://islamansiklopedisi.org.tr/ikale [In Turkish]
Bilmen, Ömer Nasuhi. (1976). Hukuk-ı İslâmiyye ve İstilâhat-ı Fıkhıyye Kamusu, Vol. 6. Bilmen Yayınevi. [In Turkish]
Çeker, Orhan. (1994). Fıkıh Dersleri, Vol. 1. Seha Neşriyat. [In Turkish]
Civil Code of Afghanistan. (1976). [In Persian]
Hıra, Ayhan. (2017). “Hanefilerin fasit akit anlayışı ve fasit satım akdinin feshedilmesine engel olan durumlar.” İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, 29, 115–135. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ihad/issue/72111/1227848 [In Turkish]
Ibn ʿĀbidīn, Muḥammad Amīn. (2002). Radd al-Muḥtār ʿalā al-Durr al-Mukhtār, Vol. 7. Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah. [Arabic]
Ibn al-Humām, Kamāl al-Dīn Muḥammad ibn ʿAbd al-Wāḥid. (2003). Fatḥ al-Qadīr, Vol. 6. Beirut: Dār al-Fikr. [Arabic]
Ibn Nujaym, Zayn al-Dīn ibn Ibrāhīm ibn Muḥammad. (1999). Al-Ashbāh wa al-Naẓāʾir. Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah. [Arabic]
Ibn Nujaym, Zayn al-Dīn ibn Ibrāhīm ibn Muḥammad. (n.d.). Al-Baḥr al-Rāʾiq Sharḥ Kanz al-Daqāʾiq, Vol. 6. Beirut: Dār al-Kutub al-Islāmiyyah. [Arabic]
Karaman, Hayreddin. (1987). Mukayeseli İslam Hukuku (Vol. 2). Nesil Yayınları. [In Turkish]
Karīmī-Niyā, Muḥammad Mahdī; Shujāʿī, ʿAlī Riḍā. (2021). “A Comparative Study of the Effects of Void and Defective Contracts in the Laws of Iran, Afghanistan, and France.” Comparative Law Research Journal of Justice and Fairness, Year 4, No. 12. http://www.aeclrjournal.ir/article_134452.html [In Persian]
Kaya, Ali. (2005). İslam Hukukunda Sebepsiz Zenginleşme. Emin Yayınları. [In Turkish]
Khusraw, Muḥammad ibn Farāmarz. (n.d.). Durar al-Ḥukkām Sharḥ Ghurar al-Aḥkām, Vol. 1. Cairo: Dār Iḥyāʾ al-Kutub al-ʿArabiyyah. [Arabic]
Majallat al-Aḥkām al-ʿAdliyyah (Ottoman Civil Code). (1876). [Arabic]
Murteza, Ayşegül. (2019). Fesad kavramının akitler ve toplumsal yapı üzerindeki etkileri (Master’s thesis). Fatih Sultan Mehmet Vakıf University, Institute of Graduate Studies. [In Turkish]
Pakır, Musa. (2018). İslam hukukunda akidlerin fesad ve butlanı (Master’s thesis). Erciyes University, Institute of Social Sciences, Department of Basic Islamic Sciences, Kayseri. [In Turkish]
Saifi, Ṣafā al-Raḥmān. (2019). “Invalid Contract (ʿAqd Fāsid).” Legal Awareness Monthly, Year 13, No. 196. [In Persian]
Shahābī, Mahdī; Afżalī, ʿAbd al-Wāḥid. (2015). “A Comparative Analysis of Void and Defective Contracts in the Civil Law of Iran and Afghanistan.” Quarterly Journal of Private Law Studies, University of Tehran, 45(4). https://jlq.ut.ac.ir/article_55684.html [In Persian]