دیپلُماسی اقتصادی در افغانستان معاصر: تحلیل فرصتها و چالشها
Article Sidebar
Main Article Content
چکیده
زمینه و هدف: دیپلُماسی اقتصادی بهعنوان یکی از مؤثرترین ابزارهای سیاست خارجی، نقش بنیادین در پیونددهی اقتصاد ملّی با ساختارهای اقتصادی منطقهیی و جهانی دارد. قرارگرفتن افغانستان در چهارراه ژئواستراتیژیک آسیای مرکزی، جنوب آسیا و خاورمیانه، که این کشور را از موقعیت ژئواکونومیک کمنظیری برخوردار میکند و درصورت مدیریت هدفمند، میتواند به یک مزیت رقابتی پایدار تبدیل گردد، و کما اینکه در این مسیر با مشکلات و چالشهایی نیز مواجه خواهد بود؛ هدف این پژوهش، بررسی فرصتها و چالشهای پیش روی دیپلُماسی اقتصادی افغانستان بوده است؛ برایناساس، پرسش اصلی تحقیق چنین مطرح شده است: دیپلماسی اقتصادی افغانستان در مسیر بهرهگیری از فرصتهای ژئواکونومیک و منطقهیی با چه چالشهایی مواجه است؟
روش: روش پژوهش، توصیفی– تحلیلی است و دادهها از طریق منابع کتابخانهیی، اسنادی و تحلیل محتوای مطالعات رسمی گردآوری شده است.
یافتهها: یافتههای تحقیق نشان میدهد افغانستان بهعنوان «گلوگاه ژئواکونومیک منطقه» قادر است از رقابت قدرتهای منطقهیی بهویژه چین، روسیه، ایران، پاکستان و هند فرصتسازی نماید. پروژههای کلیدی همچون (کانال قوشتیپه، بندر چابهار، پروژة تاپی، پروژة کاسا 1000، پروژة راه لاجورد و پروژة یک کمربند، یک جاده) ظرفیت ایجاد درآمد پایدار، کاهش وابستهگی اقتصادی، ارتقای امنیت غذایی، توسعة اشتغال و تثبیت نقش افغانستان در معماری اقتصادی منطقه را دارا میباشند؛ باوجوداین، مجموعهیی از چالشهای ساختاری از جمله: عدم بهرسمیتشناختهشدن بینالمللی دولت، تحریمهای اقتصادی و مالی، وابستهگی به تجارت غیررسمی، تنشهای منطقه دربارة منابع آبی، چالشهای داخلی در اجرای پروژهها، وابستهگی به بازیگران خارجی و ضعف در جذب سرمایهگذاری خصوصی بینالمللی در حوزة دیپلُماسی اقتصادی مانع تحقق ظرفیتها خواهند شد.
نتیجهگیری: افغانستان در صورت تدوین یک استراتیژی جامع دیپلُماسیِ اقتصادی، انجام اصلاحات نهادی، مدیریت علمی پروژههای منطقهیی و تنوعبخشی به همکاریهای اقتصادی میتواند جایگاه خود را در نظم اقتصادی منطقهیی ارتقا داده و بهسوی «کنشگری فعّال و مؤثر اقتصادی» حرکت کند.
Article Details
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution 4.0 می باشد.
سرچشمهها/ منابع
Ajili, Hadi, & Mousavi-Kia, Seyed Mehdi. (2018). The Role of Regional and Extra-Regional Actors in Afghanistan’s Economy. Rena Scientific–Research Quarterly, 1(10). Kabul, Afghanistan. [In Persian]
Aria, Sultan Ahmad. (2017). The Geographical Position of Afghanistan and Its Role in Development. Khorasan-Zamin. Retrieved from https://khorasan-zamin.ir
[In Persian]
Sputnik Afghanistan. (2023). President of Uzbekistan: The Construction of the Qosh-Tepa Canal Could Affect Water Resources in Central Asia. Retrieved April 2, 2024, from sputnik.af [In Persian]
Amiri, Ali. (2017). The Impact of Chabahar Port Development on Iran’s Foreign Relations with Pakistan and Afghanistan. Master’s thesis, Islamic Azad University, Faculty of Humanities. [In Persian]
Bagheri, Hossein; Saif, Allah Morad; & Shahbazi, Najafali. (2017). A Proposed Model of Economic Diplomacy of the Islamic Republic of Iran toward Deepening the External Dimension of the Islamic Revolution. Afaq-e Amniyat Quarterly, 10(34), 35–64. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.25381857.1396.10.34.2.2
[In Persian]
Afghanistan Legal Education Project (ALEP). (2022). Introduction to Afghan Commercial Law (2nd ed.). Afghanistan Legal Education Project, Stanford Law School. https://www.afghanistanlegaleducation.com
[In Persian]
Tamana, Faramarz. (2018). Afghanistan’s Foreign Policy in the Sphere of Regional Cooperation. Kabul: Center for Strategic Studies, Ministry of Foreign Affairs of Afghanistan. [In Persian]
Tonzai, Mohammad Taher. (2019). Chabahar Port: A New Model of Regional Convergence. Journal of the Center for Strategic Studies, Ministry of Foreign Affairs of the Islamic Republic of Afghanistan, Spring–Summer, Serial Nos. 43–44. [In Persian]
Tonzai, Mohammad Taher. (2019). The Impact of Economic Diplomacy on Security in Afghanistan (Case Study: Chabahar Port). Ghalib Scientific–Research Quarterly, 8(2). [In Persian]
Tonzai, Mohammad Taher. (2023). Economic Diplomacy: A New Chapter in Afghanistan’s Foreign Policy. Journal of the Center for Strategic Studies, Ministry of Foreign Affairs of Afghanistan, Serial No. 58 (Economy-Oriented Issue). Kabul, Afghanistan. [In Persian]
Tonzai, Mohammad Taher. (2025). Economic Diplomacy (A Development and Convergence Model in Afghanistan). Rahbord-e Siyasi Scientific Quarterly, 9(1), 7–27. https://www.rahbordsyasi.ir/article_220095.html
[In Persian]
Dorostkar, Ehsan. (2021). Measuring the Level of Development of Economic Security Indicators. Journal of Urban Economics and Planning, 2(2), 101–110. [In Persian]
Zolfaghari, Mehdi, & Zini-Vand, Hossein. (2018). The Position of Economic Diplomacy in Iran’s Foreign Policy: The Ahmadinejad and Rouhani Administrations. Journal of International Relations Research, 8(1), 61. [In Persian]
Ratkaf, Samira. (2010). Economic Diplomacy and Development-Oriented Foreign Policy. Journal of International Studies, 8(2), 67–89. [In Persian]
Ramyar, Seyed Javad. (2020). Commitment-Based Development: The Role of Foreign Aid in Afghanistan’s Socio-Economic Development (Publication No. AISS-P-033-2020). Afghanistan Institute for Strategic Studies. Kabul. [In Persian]
Sinayi, Vahid, & Jamali, Javad. (2018). Economic Diplomacy of the Islamic Republic of Iran in Afghanistan and the Management of Bilateral Water Disputes (Using the Institutional Economics Approach). Journal of Strategic Studies in Public Policy, 8(28). [In Persian]
Shanti, Nilapo. (2018). The Lapis Lazuli Corridor Project: Building a Dynamic Transit Route for Afghanistan. Translated by Hossein Ahmadi. http://dailyafghanistan.com/opinion_detail.php?post_id=146007
[In Persian]
Shahbaziani, Fatemeh. (2023). The Concept of State Recognition under International Law: A Case Study of the Taliban in Afghanistan. Journal of Political Science, Law, and Jurisprudence Studies, 9(3), 129–138. https://www.irijournals.com
[In Persian]
Salehi, Mokhtar. (2012). The Position of Economic Diplomacy in the Foreign Policy of the Islamic Republic of Iran. Tehran: Allameh Tabataba’i University Press. [In Persian]
Salehi, Mokhtar. (2013). The Position of Economic Diplomacy in the Foreign Policy of the Islamic Republic of Iran (Case Study: The Sacred Defense). Foreign Policy Quarterly, 27(2). [In Persian]
Abdi, Ataollah, & Rajab-Nejad, Naser. (2017). Explaining the Geopolitical Consequences of China’s Investment in Gwadar Port on Chabahar Port. Geography and Development Quarterly, 15(46). [In Persian]
Golkaryan, Ghadir. (2018). Strategic Opportunities of the Lapis Lazuli Corridor. Donya-e-Eqtesad Newspaper, No. 4498. Available at: https://www.donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-3475634
[In Persian]
Le Figaro. (2023). In Afghanistan, the Taliban Are Digging a Canal of Discord. Retrieved from https://www.lefigaro.fr
[In Persian]
Mujahid, Zabihullah. (2023). Press Conference on Afghanistan’s Water Rights from the Amu River. Ministry of Foreign Affairs of the Islamic Emirate of Afghanistan. [In Persian]
Mehrgan, Nader; Ghaffari-Fard, Mohammad; & Kazemi, Morteza. (2022). An Economic Roadmap for Trade between Iran and Afghanistan. Journal of Islamic Economics and Geography, 38(1), 5–281. [In Persian]
Yeganeh-Mahallati, Siamak; Zare, Heidar; & Mohammadi, Aghil. (2012). Examining the Status, Strategies, and Stages of Upgrading Chabahar Port to a Third-Generation Port. Proceedings of the First National Conference on the Development of Makran Coasts and Maritime Power of the Islamic Republic of Iran. [In Persian]
Helena Rytövuori-Apunen. (2016). The Regional Security Puzzle around Afghanistan: Bordering Practices in Central Asia and Beyond, Edited by Helena Rytövuori-Apunen (Leverkusen: Barbara Budrich,).
Mackinder, H. J. (1904). The geographical pivot of history. The Geographical Journal, 23(4), 421–437. https://doi.org/10.2307/1775498
Sanner, Reymond and Lichia YIU (2003).International Economic Diplomacy: Mutations in Post- Modern Times. Discussion Paper No. 84. The Hague: Netherlands Institute of International Relations, 84(84).