اکراه بر محظورات در فقه اسلامی و آثار آن بر مسؤولیت حقوقی و جزایی
Article Sidebar
Main Article Content
چکیده
زمینه و هدف: اکراه از مباحث مهم در فقه اسلامی بهشمار میرود، که آثار گستردهیی بر احکام شرعی و مسؤولیتهای حقوقی و جزایی دارد. این تحقیق به بررسی اکراه بر محظورات در فقه اسلامی و نظام حقوقی معاصر افغانستان پرداخته و شرایط تحقق اکراه، تأثیر آن بر تکلیف شرعی و تمایز آن با حالات اضطرار را مورد تحلیل قرار میدهد.
روش: این تحقیق با روش کتابخانهیی و رویکرد تحلیلی - مقایسهوی انجام شده است. در این تحقیق، دادهها از طریق مراجعه به منابع معتبر فقه اسلامی، از جمله متون فقیهان مذهبهای چهارگانۀ اهل سنّت، و با تمرکز بر فقه حنفی و برخی منابع حقوقیِ معاصر گردآوری گردیده است.
یافتهها: نتایج تحقیق نشان میدهد که اکراه، در صورتی که با تهدید جدّی به جان، مال یا آبِ رو همراه باشد، میتواند در برخی موارد موجب رفع مسؤولیت حقوقی و جزایی فرد گردد؛ بااینحال، فقیهان میان انواع محظورات تفاوت قائل شدهاند؛ بهگونهییکه در مواردی مانند الفاظ کفر، قتل نفس و جرایم شدید، حکم اکراه و آثار آن مورد اختلاف است؛ همچنین، تفاوتهایی میان مذهبهای چهارگانه در تفسیر و اجرای احکام مرتبط با اکراه مشاهده میشود. این پژوهش تأکید میکند که فهم دقیقِ اکراه و تأثیر آن بر مسؤولیت فرد، برای استنباط صحیح احکام حقوقی و جزایی ضروری است.
نتیجهگیری: این تحقیق بیانگر آن است که مباحث فقهیِ مربوط به اکراه میتواند در تبیین مبانی نظری مسؤولیت حقوقی و ارزیابی اعتبارِ اعمال اشخاص در نظامهای حقوقیِ معاصر، نقش قابل توجهی ایفا نماید.
Article Details
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution 4.0 می باشد.
سرچشمهها/ منابع
The Holy Qur’an. [In Arabic]
Ibn Mājah, Muḥammad ibn Yazīd al-Qazwīnī. (1988). Sunan Ibn Mājah. Beirut: Dār al-Fikr. [In Arabic]
Atāsī, Aḥmad Khālid. (n.d.). Sharḥ Majallat al-Aḥkām al-ʿAdliyya. n.p.: n.n. [In Arabic]
Akhsīkathī, Muḥammad ibn Muḥammad ibn ʿUmar Ḥusām al-Dīn. (2005). Al-Muntakhab al-Ḥusāmī. Beirut: Dār al-Madār al-Islāmī. [In Arabic]
Al-Bayhaqī, Aḥmad ibn al-Ḥusayn. (2004). Al-Sunan al-Kubrā. Mecca: Dār al-Bāz. [In Arabic]
Al-Ḥākim al-Naysābūrī, Muḥammad ibn ʿAbd Allāh. (1990). Al-Mustadrak ʿalā al-Ṣaḥīḥayn. Edited by Muṣṭafā ʿAbd al-Qādir ʿAṭā. Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyya. [In Arabic]
Al-Rāghib al-Iṣfahānī, Ḥusayn ibn Muḥammad. (1996). Al-Mufradāt fī Gharīb al-Qurʾān. Edited by Ṣafwān ʿAdnān Dāwūdī. Damascus: Dār al-Qalam. [In Arabic]
Al-Zuḥaylī, Wahbah ibn Muṣṭafā. (2006). Al-Fiqh al-Islāmī wa Adillatuhu. Damascus: Dār al-Fikr. [In Arabic]
Zaydān, ʿAbd al-Karīm. (2007). Al-Wajīz fī Uṣūl al-Fiqh. Beirut: Muʾassasat Qurṭuba. [In Arabic]
Al-Saffārīnī, Muḥammad ibn Aḥmad. (1993). Ghidhāʾ al-Albāb fī Sharḥ Manẓūmat al-Ādāb. Beirut: Muʾassasat Qurṭuba. [In Arabic]
Sarbāzī, Muḥammad ʿUmar. (2004). Fatāwā-yi Manbaʿ al-ʿUlūm Kūh Wan. Tehran: Maktabat Quds.
Saḥnūn, ʿAbd al-Raḥmān (narrated from Ibn al-Qāsim). (1988). Al-Mudawwana al-Kubrā li Mālik ibn Anas. Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyya. [In Arabic]
Al-Sanhūrī, ʿAbd al-Razzāq. (1954). Maṣādir al-Ḥaqq fī al-Fiqh al-Islāmī. Beirut: Dār al-Fikr al-ʿArabī. [In Arabic]
Al-Shaybānī, Muḥammad ibn al-Ḥasan. (1989). Al-Mabsūṭ. Kuwait: Maktabat al-Ḥaramayn al-Sharīfayn. [In Arabic]
Shaykh Niẓām and a group of Indian scholars. (1990). Al-Fatāwā al-ʿĀlamgīriyya. Kuwait: Maktabat Rashīdiyya. [In Arabic]
Al-Ṣanʿānī, ʿAbd al-Razzāq. (1983). Al-Muṣannaf. Edited by Ḥabīb al-Raḥmān al-Aʿẓamī. Beirut: al-Maktab al-Islāmī. [In Arabic]
Ṭarābulusī, Muḥammad Kāmil. (1895). Al-Fatāwā al-Kāmila. Kuwait: Maktabat Quds. [In Arabic]
Fahīmī, Ḥakīm. (2021). “A Study of the Foundations of Coercion in Islamic Jurisprudence and the Laws of Iran and Afghanistan.” Legal Discourse Journal (Jāmiʿat al-Muṣṭafā al-ʿĀlamiyya), No. 20. Qom, Iran.
Mālik ibn Anas. (1988). Al-Mudawwana al-Kubrā (Narration of Saḥnūn from Ibn al-Qāsim). Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyya. [In Arabic]
Al-Marghīnānī, Burhān al-Dīn Abū al-Ḥasan ʿAlī ibn Abī Bakr ibn ʿAbd al-Jalīl. (1982). Al-Hidāya fī Sharḥ Bidāyat al-Mubtadī. Beirut: Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī. [In Arabic]
Al-Nasāʾī, Abū ʿAbd al-Raḥmān Aḥmad ibn Shuʿayb al-Nasāʾī. (2018). Sunan al-Nasāʾī al-Mujtabā. Edited by Muḥammad Riḍwān ʿIrqasusī. Damascus: Dār al-Risāla al-ʿIlmiyya. [In Arabic]