کالبدشکافی از منظر فقه اسلامی
Article Sidebar
Main Article Content
چکیده
زمینه و هدف: مشروعیت کالبدشکافی، که در طب نظری و کاربردی اهمیت دارد، در فقه اسلامی، مورد نزاع است. دیدگاه تحریم، دغدغۀ اخلال ضروریات و دیدگاه مشروعیت آن، نگرانی هتک کرامت انسانی و زیان را به همراه داشتهاند. پژوهش پیشرو، در پی آن بوده تا دیدگاهِ نزدیکتر به تحقیق مقاصد شرع را تبارز دهد.
روش: این تحقیق با رویکردِ مقاصدی، به شیوۀ تحلیلی و کتابخانهیی انجام شده است.
یافتهها: مهمترین دلایل دیدگاه جواز کالبدشکافی، برخی مسائل منصوص فقیهان پیشین، ترجیح مصحلت عام بر مصحلت خاص، ترجیح زیان سبکتر بر زیان شدیدتر و اصل ما لایتم الواجب إلا به فهو واجب، میباشد. مبنای منع آن، وجوب رعایت کرامت انسانی، حرمت اذیت میِّت و وابستهگانش، منع دفع ضرر به ضرر و پیشنهاد بدیل است.
نتیجهگیری: جواز کالبدشکافی در محل نزاع، به تحقق مقاصد شرع، عنایت بیشتری دارد؛ اما نگرانی هتک کرامت انسانی، که مبتنی بر ظواهر نصوص است، به نفع مقاصد شرعی قابلتوجیه است؛ زیرا تصرف در جسم انسان، مثلًًا کالبدشکافی، زمانی هتک کرامت است، که به مقصد غیرمشروع یا مقصد مشروعِ غیرضروری صورت گیرد، در غیر آن مخل کرامت نیست؛ شاهد آن مشروعیت عملیات جراحی درمانی است، که شرعًا مخل کرامت قلمداد نشده است.
Article Details
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution 4.0 می باشد.
سرچشمهها/ منابع
Holy Quran.
Ibn Abidin, Muhammad Amin. (1987 AH). Radd al-Muhtar ala al-Durr al-Mukhtar (2nd ed.). Beirut: Dar Ihya al-Turath al-Arabi.
Ibn Qudamah, Abdullah ibn Ahmad. (n.d.). Al-Mughni. Egypt: Maktabat al-Kulliyyat al-Azhariyyah.
Ibn Manzur, Muhammad ibn Mukarram. (n.d.). Lisan al-Arab. Beirut: Dar Sadir.
Ibn Nujaym, Zayn al-Abidin ibn Ibrahim. (1400 AH). Al-Ashbah wa al-Nazair according to the school of Abu Hanifah al-Numan. Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyyah.
Abu Zayd, Bakr. (1416 AH). Fiqh al-Nawazil (1st ed.). Beirut: Muassasat al-Risalah.
Al-Bukhari, Muhammad ibn Ismail. (1422 AH). Sahih al-Bukhari (1st ed.). Dar Tawq al-Najah.
Al-Buhuti, Mansur ibn Yunus. (1402 AH). Kashshaf al-Qina an Matn al-Iqna. Beirut: Dar al-Fikr.
Al-Tirmidhi, Muhammad ibn Isa. (1998). Sunan al-Tirmidhi. Beirut: Dar al-Gharb al-Islami.
Al-Tahanawi, Muhammad Ali. (1996). Kashshaf Istilahat al-Funun wa al-Ulum (1st ed.). Beirut: Maktabat Lubnan.
Hamdan, Abd al-Muttalib Abd al-Raziq. (2005). The extent of the legitimacy of benefiting from human organs, living or dead, in Islamic jurisprudence. Cairo: Dar al-Fikr al-Jamii.
Al-Kharshi, Muhammad ibn Abdullah. (n.d.). Al-Kharshi commentary on Mukhtasar Khalil. Cairo: Dar al-Kitab al-Islami.
Al-Khatib, Hisham Ibrahim. (1405 AH). Al-Wajiz fi al-Tibb al-Islami. Dar al-Arqam.
Dujay, Yusuf. (1354 AH). The ruling on dissection of the dead in Islamic law. Nur al-Islam: Journal of Al-Azhar, Vol. 6. n.p.: Matbaat al-Maahid al-Diniyyah al-Islamiyyah.
Dujay, Yusuf. (1355 AH). Dissection of the dead. Nur al-Islam: Journal of Al-Azhar, Vol. 7. n.p.: Matbaat al-Maahid al-Diniyyah al-Islamiyyah.
Dujay, Yusuf. (1357 AH). Permissibility of corpse dissection. Nur al-Islam: Journal of Al-Azhar, Vol. 9. n.p.: Matbaat al-Maahid al-Diniyyah al-Islamiyyah.
Al-Dusuqi, Muhammad Arafah. (n.d.). Hashiyat al-Dusuqi ala al-Sharh al-Kabir. Egypt: Dar Ihya al-Kutub al-Arabiyyah.
Dehkhoda, Ali Akbar. (1998). Dehkhoda Dictionary (2nd ed.). Tehran: University of Tehran Press.
Al-Zanjani, Mahmud ibn Ahmad. (n.d.). Tahdhib al-Sihah. Egypt: Dar al-Maarif.
Abu Dawud al-Sijistani, Sulayman ibn Ashath. (n.d.). Sunan Abi Dawud. Dar al-Fikr.
Al-Sanbahli, Muhammad. (1408 AH). Contemporary jurisprudential issues (1st ed.). Damascus: Dar al-Qalam.
Al-Suyuti, Jalal al-Din Abd al-Rahman. (1411 AH). Al-Ashbah wa al-Nazair (1st ed.). Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyyah.
Sharaf al-Din, Ahmad. (1987). Islamic legal rulings on medical practices (2nd ed.). Egypt: n.p.
Al-Shinqiti, Muhammad ibn Muhammad. (1415 AH). Rulings on medical surgery and its legal consequences (2nd ed.). Jeddah: Maktabat al-Sahabah.
Al-Azimabadi, Muhammad. (1410 AH). Awn al-Mabud: Commentary on Sunan Abi Dawud (1st ed.). Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyyah.
Inayat Allah, Ismat Allah. (n.d.). Benefiting from human body parts. Jeddah: Dar al-Balagh.
Ghazzi, Muhammad Sidqi. (1424 AH). Encyclopedia of jurisprudential legal maxims (1st ed.). Beirut: Muassasat al-Risalah.
Fuda, Abd al-Hakim, & Husayn, Salim. (n.d.). Forensic medicine. Alexandria: Dar al-Matbuat al-Jamiyyah.
Al-Fayyumi, Ahmad ibn Muhammad. (1414 AH). Al-Misbah al-Munir (1st ed.). Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyyah.
Al-Qurashi, Hasan ibn Ali. (1409 AH). Al-Imta wa al-Istiqsa (1st ed.). Jordan: Cooperative Press.
Qaradaghi, Ali Muhyi al-Din, & Muhammadi, Ali Yusuf. (2006). Fiqh of contemporary medical issues. Beirut: Dar al-Bashair al-Islamiyyah.
Al-Kasani, Abu Bakr ibn Masud. (1402 AH). Badai al-Sanai fi Tartib al-Sharai (2nd ed.). Beirut: Dar al-Kitab al-Arabi.
Kinan, Ahmad Muhammad. (2000). The jurisprudential medical encyclopedia. Beirut: Dar al-Nafais.
Arabic Language Academy. (1392 AH). Al-Mujam al-Wasit (2nd ed.). Egypt: Dar al-Maarif.
Al-Mardawi, Ali ibn Sulayman. (1406 AH). Al-Insaf fi Marifat al-Rajih min al-Khilaf according to the school of Imam Ahmad ibn Hanbal (2nd ed.). Dar Ihya al-Turath al-Arabi.
Muslim ibn Hajjaj al-Naysaburi. (n.d.). Sahih Muslim. Beirut: Dar al-Jil; Dar al-Afaq al-Jadidah.
Muti'i, Muhammad Bakhit. (1354 AH). Fatwa on the dissection of the dead. Nur al-Islam: Journal of Al-Azhar, Vol. 6. n.p.: Matbaat al-Maahid al-Diniyyah al-Islamiyyah.
Muaytah, Mansur. (2007). Forensic medicine in the service of security and judiciary. Riyadh: Naif Arab University for Security Sciences.
Al-Nawawi, Yahya ibn Sharaf. (n.d.). Al-Majmu: Commentary on al-Muhadhdhab. Beirut: Dar al-Fikr.
Yaqubi, Ibrahim. (1407 AH). Rulings on dissection and organ transplantation (1st ed.). Damascus: Khalid ibn Walid Press.