تأثیر عوامل منطقهیی بر کاهش کارآمدی سیاست خارجی افغانستان در دورۀ اشرفغنی (2021-2014)
DOI::
https://doi.org/10.58342/ghalibqj.V.15.I.2.5کلمات کلیدی:
افغانستان, اشرف غنی, سیاست خارجی, عوامل منطقهیی, جموعه امنیتی منطقهیی, کارآمدی سیاست خارجیچکیده
زمینه و هدف: سیاست خارجی افغانستان در دورۀ ریاستجمهوری اشرف غنی (۲۰۱۴–۲۰۲۱) با وجود تأکید بر منطقهگرایی، اتصال اقتصادی و گسترش همکاری با کشورهای پیرامونی، نتوانست به سطح مطلوبی از کارآمدی دست یابد. مسألۀ اصلی این تحقیق، تبیین نقش عوامل و پویاییهای امنیتی منطقهیی در محدودشدن کارآمدی سیاست خارجی افغانستان بوده است. اهمیت این موضوع از آنجا ناشی میشود که بسیاری از چالشهای سیاست خارجی افغانستان، از روند صلح تا روابط با پاکستان، هند، ایران، چین و روسیه، در چارچوب یک محیط امنیتی بههمپیوسته شکل گرفتهاند. هدف تحقیق، بررسی چهگونهگی تأثیر ساختار امنیتی منطقه بر توان افغانستان برای تحقق اهداف سیاست خارجی در دوره مورد مطالعه بوده است.
روش: تحقیق از نظر ماهیت، توصیفی ـ تحلیلی و از نظر رویکرد، کیفی است و دادهها با استفاده از روش اسنادی و کتابخانهیی و بر پایۀ منابع علمی فارسی و انگلیسی، گزارشهای معتبر و اسناد رسمی گردآوری شدهاند. محدودة مطالعاتیِ تحقیق ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۱ و محدودة مکانی آن افغانستان و محیط منطقهیی مرتبط با آن است.
یافتهها: یافتهها نشان میدهد که رقابت هند و پاکستان، بیاعتمادی کابل و اسلامآباد، تفاوت برداشتهای امنیتی ایران، چین و روسیه و تأثیر حضور قدرتهای فرامنطقهای، مانع شکلگیری اجماع امنیتی پایدار شد.
نتیجهگیری: در نتیجه، منطقهگرایی اقتصادی افغانستان نتوانست ساختار رقابتی و امنیتمحور منطقه را به همکاری پایدار تبدیل کند؛ با اینحال، حرکت بهسوی سیاست خارجی متوازن، واقعگرایانه، تقویب دیپلماسی منطقهیی و اعتمادسازی میتواند کارساز باشد.
مراجع
باقری، اسماعیل. (1399). چشم انداز مذاکرات و صلح در افغانستان. مطالعات راهبردی جهان اسلام. 84(21). 115-138. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1762275/
باقري، محمد. (1395). تأثیرات سیاسی و اقتصادی احداث خط لوله گازی تاپی بر مرزهای افغانستان با جمهوری اسلامی ایران. حقوق ملل. 24(6). 19-40. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1817654/
مشیرزاده، حمیرا؛ عارفی، مهدی. (1400). چرخش در سیاست خارجی افغانستان در دورۀ اشرفغنی: رویکردی ادراکی. مطالعات اوراسیای مرکزی. 14(2). 319-345. https://doi.org/10.22059/jcep.2021.318519.449982
ولی زاده، عبدالسمیع. (1401). بررسی عوامل هویتی و تأثیر آن بر سیاست خارجی افغانستان در زمان حکومت اشرف غنی. (e168457). دو فصلنامة مطالعات فرهنگ دیپلماسی. 1(3). https://www.sjcds.ir/article_168457.html
Afghanistan Study Group. (2021). Afghanistan study group final report: A pathway for peace in Afghanistan. United States Institute of Peace. https://docs.house.gov/meetings/GO/GO06/20210219/111209/HHRG-117-GO06-Transcript-20210219.pdf
Adeney, K & Boni, F. (2021). How China and Pakistan negotiate. Carnegie Endowment for International Peace. https://carnegieendowment.org/research/2021/05/how-china-and-pakistan-negotiate
Asian Development Bank. (2017). Afghanistan: Country partnership strategy, 2017–2021. Asian Development Bank. https://www.adb.org/sites/default/files/institutional-document/371531/cps-afg-2017-2021.pdf
Asian Development Bank. (2018). Turkmenistan–Afghanistan–Pakistan–India natural gas pipeline project. https://www.adb.org/projects/44463-013/main
Brooking, S. (2022). Why was a negotiated peace always out of reach in Afghanistan? United States Institute of Peace. https://reliefweb.int/report/afghanistan/why-was-negotiated-peace-always-out-reach-afghanistan
Buzan, B., & Wæver, O. (2003). Regions and powers: The structure of international security. Cambridge, UK: Cambridge University Press. https://www.cambridge.org/core/books/regions-and-
Buzan, B. (1991). People, states and fear: An agenda for international security studies in the post-Cold War era (2nd ed.). Boulder, CO: Lynne Rienner Publishers. https://www.rienner.com/title/People_States_and_Fear_2nd_ed_An_Agenda_for_International_Security_in_the_Post_Cold_War_Era
Buzan, B., Wæver, O., & de Wilde, J. (1998). Security: A new framework for analysis. Boulder, CO: Lynne Rienner Publishers. https://www.researchgate.net/publication/274649174_Security_A_New_Framework_for_Analysis_By_Barry_Buzan_Ole_Weaver_and_Jaap_de_Wilde_Boulder_CO_Lynne_Rienner_1998_239p_5500_cloth_1995_paper
Chaudhuri, R., & Shende, S. (2020). Dealing with the Taliban: India’s strategy in Afghanistan after U.S. withdrawal. Carnegie Endowment for International Peace. https://carnegieendowment.org/india/research/2020/06/dealing-with-the-taliban-indias-strategy-in-afghanistan-after-us-withdrawal
Fair, C. C. (2014). Fighting to the end: The Pakistan Army’s way of war. New York, NY: Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199892709.001.0001
Ministry of External Affairs, Government of India. (2017). Finalisation of trilateral Chabahar agreement. https://www.indianembassytehran.gov.in/index.php/eoithr_listarchview/Mzcy
Ministry of Foreign Affairs of the Russian Federation. (2018). Press release on the upcoming round of the Moscow format consultations on Afghanistan. https://www.mid.ru/ru/maps/af/1575052/?COUNTRY_CODE=af&lang=en
Mitton, J. (2014). The India–Pakistan rivalry and failure in Afghanistan. International Journal. https://doi.org/10.1177/0020702014540281
Milani, M. (2010). Iran and Afghanistan. United States Institute of Peace, The Iran Primer.https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=en&user=6R_XdyMAAAAJ&citation_for_view=6R_XdyMAAAAJ:hqOjcs7Dif8C
Price, G. (2015). Afghanistan and its neighbours: Forging regional engagement. London, UK: Chatham House, Royal Institute of International Affairs. https://www.chathamhouse.org/sites/default/files/field/field_document/20150501AfghanistanNeighboursRegionalPrice.pdf
Price, G., & Hakimi, H. (2019). Reconnecting Afghanistan. London, UK: Chatham House, Royal Institute of International Affairs. https://www.chathamhouse.org/2019/07/reconnecting-afghanistan
Paliwal, A. (2017). New alignments, old battlefield: Revisiting India’s role in Afghanistan. Carnegie Endowment for International Peace. https://carnegieendowment.org/research/2017/06/new-alignments-old-battlefield-revisiting-indias-role-in-afghanistan
Rashid, A. (2012). Pakistan on the brink: The future of America, Pakistan, and Afghanistan. New York, NY: Viking. https://digitalcommons.usf.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1227&context=jss
Rubin, B. R. (2013). Afghanistan from the Cold War through the War on Terror. New York, NY: Oxford University Press. https://global.oup.com/academic/product/afghanistan9780190496630?cc=af&lang=en&
Saikal, A. (2014). Zone of crisis: Afghanistan, Pakistan, Iran and Iraq. London, UK: I.B. Tauris. https://researchonline.lse.ac.uk/id/eprint/74148/1/blogs.lse.ac.uk-Book%20Review%20Zone%20of%20Crisis%20Afghanistan%20Pakistan%20Iran%20and%20Iraq%20by%20Amin%20Saikal.pdf
Threlkeld, E., & Easterly, G. (2021). Afghanistan-Pakistan ties and future stability in Afghanistan. Washington, DC: United States Institute of Peace. https://www.stimson.org/2021/afghanistan-pakistan-ties-and-future-stability-in-afghanistan/
Trenin, D. (2021). Afghanistan after the U.S. pullout: Challenges to Russia and Central Asia. Carnegie Endowment for International Peace. https://carnegieendowment.org/posts/2021/07/afghanistan-after-the-us-pullout-challenges-to-russia-and-central-asia
United Nations. (2020). Note to correspondents: Regional meeting on Afghanistan. United Nations Secretary-General. https://www.un.org/sg/en/content/sg/notes-correspondents/2020-04-16/note-correspondents-response-press-queries-regional-meeting-afghanistan
United Nations Security Council. (2016). The situation in Afghanistan (S/PV.7722). New York, NY: United Nations. https://digitallibrary.un.org/record/832802/files/S_PV.7722-EN.pdf
United States Institute of Peace. (2021). Iran, Afghanistan and the Taliban. The Iran Primer. http://iranprimer.usip.org/blog/2021/jul/28/iran-afghanistan-and-taliban
World Bank. (2016). Afghanistan systematic country diagnostic. Washington, DC: World Bank. https://documents1.worldbank.org/curated/en/302911468190767498/pdf/103421-SCD-P152891-SecM2016-0055-IDA-SecM2016-0041-IFC-SecM2016-0029-MIGA-SecM2016-0028-OUO-9.pdf
World Bank. (2018a). Central Asia energy-water development program annual report. Washington, DC: World Bank. https://documents1.worldbank.org/curated/en/994621542395781844/pdf/132036-AR-P120142-WBCAEWDPAReng.pdf
World Bank. (2018b). Afghanistan to 2030: Priorities for economic development under fragility. Washington, DC: World Bank. https://documents1.worldbank.org/curated/en/156881533220723730/pdf/129161-WP-P157288-Afghanistan-to-2030-PUBLIC.pdf
Zhao, H. (2015). How China and regional forums can help Afghanistan recover. Carnegie Endowment for International Peace. https://carnegieendowment.org/china/research/2015/12/how-china-and-regional-forums-can-help-afghanistan-recover
