مقایسۀ جای‌گاه افغانستان و پاکستان در طرح «یک کمربند و راه»

Main Article Content

سیدنایل ابراهیمی
مصطفی عاقلی
ماندانا تیشه‌یار

چکیده

زمینه و هدف: افغانستان و پاکستان به‌مثابه دو کشوری که هم‌واره روابط پُرچالشی داشته‌اند، برای بازیگران جهانی همیشه موردتوجه بودند. در گذشته کشورهای غربی، به‌ویژه امریکا به دنبال حضور در این‌ کشورها بودند و می‌خواستند که این دو کشور را در چارچوب سیاست‌های نئولیبرالی به غرب وابسته سازند، امروزه چین با سیاست عمل‌گرایی اقتصادی به دنبال سیاست نفوذ با استفاده از ابزارهای اقتصادی است. هدف این مقاله در چنین بستری، مقایسۀ جای‌گاه افغانستان و پاکستان در طرحِ «یک کمربند و راه» بوده است.


روش: روی‌کرد این پژوهش کیفی بوده و از فن تحلیل محتوای تفسیری بهره برده است. روش نمونه‌گیری این پژوهش هدف‌مند بوده و هم در مقام گردآوری داده‌ها و هم در مقام تجزیه‌وتحلیل، به گونۀ کیفی انجام شده است.


یافته‌ها: افغانستان و پاکستان به‌عنوان شریک‌های منطقه‌‌یی چین، توجه جدّی پکن را به ‎خود جلب کرده‌اند. موقعیت جغرافیایی افغانستان و پاکستان عمده‌ترین متغیر جهت محور‌قرار‌گرفتن هردو کشور در سیاست خارجی چین است. چین در چارچوب سیاست خارجی اقتصادمحور خود می‌کوشد با درگیر‌ساختن این دو کشور، یک وابسته‌گی متقابل اقتصادی ایجاد کند، تا بتواند از آن به‌مثابه یک نسخه‌بدل جهانی‌شدن غربی استفاده نماید. یکی از مهم‌ترین تفاوت جای‌گاه این دو کشور، اهمیت برجسته‌تر پاکستان است، که به‌جز هدف اقتصادی، هدف سیاسی (کاهش نفوذ هند) را نیز سبب می‌شود.


نتیجه‌گیری: پاکستان و افغانستان هردو جای‌گاه مهمّی در این طرح دارند. پاکستان توانسته است خود را با سیاست خارجی اقتصادمحور چین وفق دهد؛ ولی افغانستان به‌رغم تلاش‌های چین با وابسته‌گی متقابل فاصله دارد.

Article Details

نوع مقاله
مقاله‌های علمی - پژوهشی
شناخت‎‌‌نامۀ نویسنده‌گان

سیدنایل ابراهیمی، گروه روزنامه‌نگاری، پوهنزی/ دانش‌کدۀ ژورنالیزم و علوم ارتباطات، پوهنتون/ دانش‌گاه رنا، کابل، افغانستان

گروه روزنامه‌نگاری، پوهنزی/ دانش‌کدۀ ژورنالیزم و علوم ارتباطات، پوهنتون/ دانش‌گاه رنا، کابل، افغانستان

مصطفی عاقلی، گروه ‌علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، پوهنزی/ دانش‌کدۀ حقوق و علوم سیاسی، پوهنتون/ دانش‌گاه رنا، کابل، افغانستان

گروه ‌علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، پوهنزی/ دانش‌کدۀ حقوق و علوم سیاسی، پوهنتون/ دانش‌گاه رنا، کابل، افغانستان

ماندانا تیشه‌یار، گروه مطالعات آسیایی، دانش‌کده/ پوهنزی بیمۀ عالی اکو، دانش‌گاه/ پوهنتون علامه طباطبائی، تهران، ایران

گروه مطالعات آسیایی، دانش‌کده/ پوهنزی بیمۀ عالی اکو، دانش‌گاه/ پوهنتون علامه طباطبائی، تهران، ایران

سرچشمه‌ها/ منابع

Agreement on Strategic Partnership between the Republic of India and the Islamic Republic of Afghanistan. (2011). Retrieved from https://www.mea.gov.in/bilateral-

Afkhami, Mahbubullah. (2018). “New Alliances of Great Powers in South Asia and Their Security Implications for Afghanistan (2001–2018).” Rana Scientific-Research Quarterly, 8–9(1). Available at: https://www.research.ru.edu.af/da/doi/full/119/607ea676e0498/91 [In Persian]

Aghili, Mostafa; Tajik, Kaka. (2017). “Economy-Centeredness in China’s Foreign Policy.” Journal of Strategic Studies, No. 17, 143–162. [In Persian]

Amir Ahmadian, Bahram; Salehi Dowlatabadi, Ruhollah. (2016). “China’s New Silk Road Initiative (Objectives, Interests, and Challenges).” Quarterly of International Relations Studies, 36(9), 9–42. [In Persian]

Arzaz, Erfan. (2019). “Afghanistan and China’s Belt and Road Initiative.” Center for Strategic Studies, Ministry of Foreign Affairs of Afghanistan, No. 13–14. Available at: https://www.academia.edu/47696668/ [In Persian]

Asgarkhani, A. M., Ghahramnai, M. J., & Ghaderi Hajat, M. (2019). Geo-economic analysis of China’s foreign policy. Geopolitics Quarterly, 14(4), 209–233.

Bhalla, M. (2020). Thinking about the Indian Ocean and the Mausam Initiative. India Quarterly, 76(3), 361–374.

Brown, C. (2019). Understanding international relations (5th ed.). New York, NY: Bloomsbury Academic.

Brugier, C. (2014). China’s way: The new Silk Road. European Union publications.

Chaturvedy, R. R. (2017). China’s strategic access to Gwadar Port. RSIS Commentary.

Daghineh, Saeed. (2022). “Afghanistan in the Orbit of One Belt–One Road.” Available at: https://inn.ir/2/156 [In Persian]

Dehghani Firoozabadi, Seyed Jalal et al. (2019). “India–U.S. Relations from the Perspective of Interdependence.” Iranian Journal of International Relations, 7(2), 67–104. [In Persian]

Dreyer, June Teufel. (2016). Politics and Government in China. Tehran: Mokhatab Publications. [In Persian]

Dutton, P. A., et al. (2020). China maritime report no. 7: Gwadar. Newport, RI.

Ebrahimi, Seyed Nayel. (2020). “The U.S.–China Confrontation in South Asia...” Quarterly Journal of Diplomacy and International Studies, 18(5), 91–109. [In Persian]

Ekman, A., et al. (2017). Three years of China’s new Silk Roads. Paris: IFRI.

Enduring Strategic Partnership Agreement between the United States of America and the Islamic Republic of Afghanistan. (2012).

Eskandaran, Mansoura. (2019). “One Belt One Road Initiative in Pakistan...” [In Persian]

Ghahramani, Mohammad Javad et al. (2019). “The Role of the China–Pakistan Economic Corridor...” Journal of Political Geography Research, 4(4), 39–59. [In Persian]

Hannan Think Tank. (2023). “China’s Economic Interests in Afghanistan under Taliban Rule.” [In Persian]

Harris, J. R. (2018). Who leads global capitalism? Class, Race and Corporate Power, 6(1).

Hashemzahi, Nowruz; Atashdast, Mohammad. (2020). “Afghanistan’s Position in China’s Belt and Road Initiative...” Journal of International Media Studies, 6(5), 247–267. [In Persian]

Jamshidi, Mohammad; Khatami, Hesam. (2020). “The Role of the ‘One Belt, One Road’ Initiative...” Politics Quarterly, 50(1), 1–20. [In Persian]

Kazemi Varij, Maryam. (2020). “Examining the Role of Afghanistan’s Wakhan Corridor...” Geography and Human Relations, 3(3), 233–253. [In Persian]

Keohane, R. O., & Nye, J. S. (2012). Power and interdependence (4th ed.).

Kerr, P., & Wiseman, G. (2018). Diplomacy in a globalizing world.

Khadem Shirazi, Fatemeh. (2023). The Role of China in the Transformation of Afghanistan’s Economy. [In Persian]

Marvati, Somayeh et al. (2022). “Afghanistan–China Relations...” [In Persian]

Meybodi, Hossein Pourahmad; Juyabadi, Mahmoud Khani. (2015). “The Political Economy of China’s Foreign Policy...” [In Persian]

Miller, T. (2017). China’s Asian dream.

Mohammadian, Mehdi; Pourhasan, Naser. (2023). “The U.S. Military Withdrawal...” [In Persian]

Mosab, Seyed Najibullah. (2018). China’s Foreign Policy toward Afghanistan. [In Persian]

Qiu, J. (2006). The politics of history... Journal of Chinese Political Science, 11(1), 25–53.

Rahnavard, Mohammad Yousuf. (2018). “The Role of Afghanistan...” [In Persian]

Rezapour, Danial; Jansīz, Ahmad. (2019). “The Impact of the China–Pakistan Economic Corridor...” [In Persian]

Rezapour, Danial; Simbar, Reza. (2018). “China’s New Silk Road Initiative...” [In Persian]

Ross, R. S., & Bekkevold, J. I. (2016). China in the era of Xi Jinping.

Sabeqi, Ali Mohammad. (2017). Society and Culture of China. [In Persian]

Sajjadpour, Mohammad Kazem; Niaki, Asieh. (2018). “China and Extremism...” [In Persian]

Sazmand, Bahareh; Arghavani Pirsalami, Fariborz. (2017). China’s Global and Regional Foreign Policy... [In Persian]

Security and Defense Cooperation Agreement between the United States of America and the Islamic Republic of Afghanistan. (2014).

Seifi, Abdulmajid; Mohammadian, Mohammad. (2022). “Complex Interdependence...” [In Persian]

Shafiei, Nouzar; Salehi Dowlatabadi, Ruhollah. (2016). “Explaining China’s New Neighborhood Diplomacy...” [In Persian]

Tsukun, Tsu. (2014). Foreign Policy of the People’s Republic of China. [In Persian]

Vardi Nejad, Fereydoun et al. (2011). The Patient Dragon. [In Persian]

Wang, Shida; Cai, Peter. (2019). Collected Articles on China. [In Persian]

Watkins, Andrew; Sharan, Timor. (2021). “Afghanistan after 2021...” [In Persian]

Yazdani, Enayatullah; Abdi, Mona. (2021). “China’s Belt and Road Initiative...” [In Persian]

Zhao, Haosheng. (2016). “Afghanistan and China’s New Neighborhood Diplomacy.” [In Persian]